Subjects -> EARTH SCIENCES (Total: 771 journals)
    - EARTH SCIENCES (527 journals)
    - GEOLOGY (94 journals)
    - GEOPHYSICS (33 journals)
    - HYDROLOGY (29 journals)
    - OCEANOGRAPHY (88 journals)

GEOPHYSICS (33 journals)

Showing 1 - 31 of 31 Journals sorted by number of followers
Geophysical Research Letters     Full-text available via subscription   (Followers: 202)
GIScience & Remote Sensing     Open Access   (Followers: 55)
Reviews of Geophysics     Full-text available via subscription   (Followers: 50)
Journal of Remote Sensing & GIS     Full-text available via subscription   (Followers: 36)
Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C     Hybrid Journal   (Followers: 9)
Journal of the Earth and Space Physics     Open Access   (Followers: 7)
Artificial Intelligence in Geosciences     Open Access   (Followers: 6)
New Zealand Journal of Geology and Geophysics     Hybrid Journal   (Followers: 6)
Research in Geophysics     Open Access   (Followers: 5)
Geothermal Energy     Open Access   (Followers: 5)
Eos, Transactions American Geophysical Union     Open Access   (Followers: 5)
Journal of Earth Sciences and Geotechnical Engineering     Open Access   (Followers: 4)
Greenhouse Gases : Science and Technology     Hybrid Journal   (Followers: 4)
NRIAG Journal of Astronomy and Geophysics     Open Access   (Followers: 4)
Journal of Environmental & Engineering Geophysics     Hybrid Journal   (Followers: 3)
Geodesy and Cartography     Open Access   (Followers: 2)
Geodesy and Cartography : The Journal of Committee on Geodesy of Polish Academy of Sciences     Open Access   (Followers: 2)
GEOMATICA     Hybrid Journal   (Followers: 1)
Geology, Geophysics and Environment     Open Access   (Followers: 1)
Interpretation     Hybrid Journal   (Followers: 1)
Contributions to Geophysics and Geodesy     Open Access   (Followers: 1)
Near Surface Geophysics     Open Access   (Followers: 1)
Chinese Journal of Geophysics     Full-text available via subscription   (Followers: 1)
Transportation Geotechnics     Full-text available via subscription   (Followers: 1)
Results in Geophysical Sciences     Open Access  
Energy Geoscience     Open Access  
Geomechanics and Geophysics for Geo-Energy and Geo-Resources     Hybrid Journal  
Geodesy and Geodynamics     Open Access  
Acta Geologica Polonica     Open Access  
Geofísica internacional     Open Access  
GeoScience Engineering     Open Access  
Similar Journals
Journal Cover
Journal of the Earth and Space Physics
Number of Followers: 7  

  This is an Open Access Journal Open Access journal
ISSN (Print) 8647-1025 - ISSN (Online) 8647-1025
Published by U of Tehran Homepage  [9 journals]
  • پیش‌یابی کمیت‌های دما و بارش در دوره
           آماری 2080-2021 در استان هرمزگان جهت استخراج
           خشکسالی و ریزمقیاس نمایی آن توسط
           نرم‌افزار LARS-WG

    • Abstract: در این پژوهش از روش‌های ریزمقیاس‌نمایی آماری به‌منظور پیش‌یابی و شبیه‌سازی کمیت‌های اقلیمی برای تعیین شاخص‌های خشک‌سالی اقلیم آینده استان هرمزگان با استفاده از پنج مدل گردش عمومی جو شامل مدل‌هایCanESM2، HadGEM2-ES، MPI-ESM-MR، GFDL-CM3 وMIROC5 با سناریوهای RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5قابل‌دسترس در منرم‌افزار LARS-WG6 در سه دوره آماری 2040-2021، 2060-2041 و 2080-2061 استفاده شد. قابلیت ریزمقیاس‌نمایی با استفاده از شاخص‌های ضریب تعیین، میانگین مربعات خطا (MSE) و مجذور مربعات خطا (RMSE) ارزیابی گردید. ارزیابی شبیه‌سازی دمای کمینه و بیشینه توسط مدل‌های LARS-WG6، در کلاس ارزیابی بسیار مناسب تا مناسب و شبیه‌سازی بارش در کلاس ارزیابی مناسب تا متوسط طبقه‌بندی شدند. نتایج بررسی‌های تغییرات کمیت‌های اقلیمی با مدل‌‌های گزارش پنجم در تمام دوره‌ها حاکی از افزایش دماهای کمینه و بیشینه در تمام این مدل‌ها در سناریوهای مختلف اقلیمی در دوره‌های آینده است، و هرچه از دوره پایه فاصله بگیریم میزان تغییرات دما افزایش می‌یابد. میزان افزایش در دمای کمینه در اکثر مدل‌ها نسبت به دمای بیشینه در طی 20 تا 80 سال آینده بیشتر بوده و بیانگر آن است که افزایش در دمای استان هرمزگان بیشتر متاثر از افزایش در دمای کمینه می‌باشد. اغلب مدل‌ها افزا...
       
  • مقایسه و بررسی همزمان عملکرد مدل‌های
           جداساز در اینترفیس خاک و سازه و میراگرها
           در ارتفاع سازه تحت اثر بار لرزه‌ای

    • Abstract: به عنوان یکی از روش‌های ایجاد ایمنی و آرامش مجدد پس از وقوع زمین‌لرزه، می‌توان به استفاده از جداسازهای لرزه‌ای و روش‌های کنترل سازه، نظیر استفاده از میراگرها، اشاره نمود که از دهه‌ی 1980 میلادی مورد مطالعه قرار گرفته است. علاوه بر این، به عنوان یکی از پارامترهای کلیدی در تحلیل سازه‌ها می‌توان به پدیده‌ی اندرکنش خاک و سازه اشاره نمود. با توجه به اینکه در چند دهه‌ی اخیر، استفاده از جداسازهای لرزه‌ای و انواع سیستم‌های کنترل غیرفعال در سطح جهانی بسیار مورد توجه قرار گرفته است، در این مقاله به بررسی استفاده‌ی همزمان جداساز LRB در اینترفیس خاک و سازه و میراگرهای ویسکوز در ارتفاع سازه تحت اثر بار لرزه‌ای پرداخته شده است. برای این منظور، ساختمان‌های 5 طبقه‌ای از نوع قاب خمشی فولادی، دارای میراگر ویسکوز، قاب خمشی دارای جداساز پایه و قاب خمشی دارای میراگر و جداساز پایه، در نرم‌افزار SAP2000 مدل‌سازی شده و به انجام مقایسه و تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی بر روی مدل‌ها پرداخته شد. به منظور بررسی تاثیر اندرکنش خاک و سازه نیز، نتایج حاصل از تحلیل ساختمان قاب خمشی جداسازی شده دارای میراگر در حالت‌های با و بدون توجه به اندرکنش، مورد ارزیاب&#...
       
  • تفسیر کیفی داده های مغناطیس سنجی هوابرد
           منطـقه بصیـران (اسـتان خـراسان جنوبی)

    • Abstract: پژوهش حاضر به ارائه نتایج حاصل از انجام مطالعات مغناطیسسنجی هوابرد در محدوده منطقه بصیران واقع در جنوب شهرستان بیرجند استان خراسان جنوبی پرداخته است. این منطقه طبق گزارش ها و نقشه های زمین شناسی موجود دارای اندیس ها و پتانسیل های بالای معدنی همچون مس قلعه زری، آهن بیشه و طلای هیرد بوده و از نظر مطالعات معدنی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در سال 1383 عملیات برداشت داده های مغناطیس سنجی هوایی در محدود وسیعی درحدود 1500 کیلومتر مربع با هدف شناسایی نواحی جدید حاوی پتانسیل های معدنی به ویژه کانسارهای فلزی و پایه ریزی جهت انجام مطالعات اکتشافی زمینی بوده است. جهت انجام تفسیرکیفی این داده ها با استفاده از انواع فیلترهای ریاضی و ژئوفیزیکی متداول مانند انتقال به قطب، ادامه فراسو، تهیه داده شبه گرانی و سیگنال تحلیلی، تمامی نقشههای مورد نیاز تهیه و بررسی و تفسیر شدهاست. بر اساس بررسیهای انجام شده و مقایسه روند تغییرات بی هنجاری ها در نقشه های مختلف، وجود حداقل پنج منبع عمده ایجاد کننده بیهنجاری مغناطیسی عمیق با منشاهایی از قبیل توده های آذرین نفوذی در محدوده قابل مـشاهده و تفسیر می باشد. این منابع در نقشههای رسم شده به ویژه در ن...
       
  • تعیین محل مجدد پس لرزه های زمین‌لرزه 16
           فروردین 1396 سفیدسنگ با استفاده از همبستگی
           متقابل شکل موج‌های لرزه‌ای و روش اختلاف
           زمانی دوگانه

    • Abstract: در تاریخ 16 فروردین ماه 1396 زمین‌لرزه‌ سفیدسنگ با بزرگای گشتاوری 0/6 در حدود 30 کیلومتری سفید سنگ و 80 کیلومتری مشهد در استان خراسان رضوی به وقوع پیوست. با نگاهی به توزیع پسلرزه‌های مگزارش شده در وبسایت مرکز لرزه‌نگاری کشوری با توجه به خطای موجود در مکان‌یابی زمین‌لرزه‌ها، در این محل امکان نسبت دادن این رویداد به فعالیت بخش غربی گسل فریمان یا منتهی‌الیه جنوبی گسل کشف‌رود، میسر نیست. در این مطالعه تلاش گردید تا اثر استفاده از تعیین مکان نسبی زمین‌لرزه‌ها و بهبود قرائت فازها برروی داده‌های ثبت‌شده در ایستگاه‌های مرکز لرزه‌نگاری کشوری به منظور یافتن گسل مسبب بررسی شود. داده‌ها مربوط به بازه زمانی یک‌ساله پس از رخداد زمین‌لرزه اصلی و شامل 2136 پس‌لرزه بود که از این تعداد 290 رویداد با گپ آزیموتی کمتر یا مساوی 180 درجه، بزرگای کمتر یا مساوی 5/2 و RMS کمتر یا مساوی 5/0ثبت‌شده بودند. با استفاده از روش همبستگی متقابل، خطای قرائت فاز P شکل‌موج‌های ثبت‌شده کاهش یافته و سپس با استفاده از روش اختلاف زمانی دوگانه، خطای ناشی از مدل پوسته در تعیین محل زمین‌لرزه کاهش داده شد که این دو کار سبب افزایش دقت مکانی رویدادها شده‌اند. روش ذکر شده در بهبود توزیع عم...
       
  • مقایسه تولید رواناب و رسوب در سطح سه
           کاربری منطقه فندوقلوی استان اردبیل

    • Abstract: فرآیند تبدیل بارندگی به رواناب در یک منطقه پیچیده بوده و متأثر از عوامل زیادی است. در این پژوهش ارتباط بین نوع استفاده از اراضی و تولید رواناب و رسوب با استفاده از دستگاه شبیه‌ساز باران در منطقه مطالعاتی با مساحت 95821 هکتار بررسی شد. برای این منظور در 104 نقطه دستگاه شبیه‌ساز باران به‌صورت تصادفی نصب و شبیه‌سازی باران با شدت 867/21 میلی‌متر برساعت و در مدت 15 دقیقه در هر سه کاربری منطقه‌ فندوقلو اجرا و نمونه‌های خاک، رواناب و رسوب برداشت شدند. در کاربری‌های جنگل، مرتع و زراعی مقادیر میانگین جرم مخصوص ظاهری از 881/0 تا 355/1 گرم در سانتی‌متر مکعب روند افزایشی، مقادیر میانگین جرم مخصوص حقیقی و تخلخل کل خاک به‌ترتیب از 905/1 تا 162/2 روند افزایشی و از 60/53 تا 09/37 روند کاهشی را نشان دادند. در کاربری‌های جنگل، مرتع و زراعی مقدار روناب به ترتیب برابر با 5/868، 925 و 1425 میلی‌لیتر در مترمربع و هم‌چنین مقدار غلظت رسوب در هر یک از کاربری‌ها به‌ترتیب برابر با 937/1، 889/8 و 229/44 به‌دست آمد. بنابراین در این منطقه مدیریت کاربری اراضی و جلوگیری از تبدیل کاربری‌های جتگل و مرتع به کاربری زراعی می‌تواند نقش بسیار مهمی در کاهش هدر رفت آب و خاک حاصلخیز داشته باشد.
       
  • شناسایی و تحلیل موضوعات فناورانه و
           شبکه‌های همکاری پژوهشی و فناوری دانش
           زلزله‌ شناسی

    • Abstract: امروزه شناسایی روند پژوهشهای نوین در هر رشته‌ی علمی برای پژوهشگران، دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی، سرمایه‌گذاران پژوهشی، و سیاست‌گذاران علمی، حائز اهمیت است. هدف این پژوهش، ارزیابی کمی و کیفی تولیدات علمی ایران و جهان در پایگاه استنادی اسکوپوس با موضوع زلزلهشناسی در بازهی زمانی 2019 - 2021 میلادی با رویکرد علم‌سنجی و روش هم‌رخدادی واژگان کلیدی است.بررسی های پژوهش حاضر نشان می دهد تعداد مقالات محققان زلزله شناسی گزارش شده در پایگاه اسکوپوس، در دوره سه ساله 2019 تا 2021، حدود 15270 مقاله است و روند رشد تصاعدی پژوهش‌های دانش زلزله شناسی را نشان می دهد. بررسی تولیدات علمی ایران در مقایسه با سایر کشورها در دو بازه متفاوت نشان می دهد ، کشور ایران در حالی که در بازه 2007-2009 در فهرست 15 کشور برتر پژوهشی در حوزه زلزله شناسی نبوده است، اما طی سه سال اخیر خود را به جایگاه نهم و تقریباً هم‌ردیف با کشور آلمان رسانده است. علاوه برآن، بیشترین تولیدات علمی زلزله شناسی در ایران، نتایج پژوهش محققان دانشگاه تهران، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و دانشگاه صنعتی شریف است. یافته‌های این پژوهش برای جهت دادن به پیشنهاده ها، تدوین طرح ها و پروژه های...
       
  • اثر تخمین نوفه در وارون سازی داده های
           توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی

    • Abstract: تصویر‌سازی دوبعدی الکتریکی تحت عنوان توموگرافی مقاومت‌ویژه الکتریکی از طریق تعریف و حل یک مساله وارون غیر‌خطی انجام می-گیرد. در اغلب موارد داده‌های حاصل از برداشت صحرائی به‌دلیل ایده‌آل نبودن دستگاه‌های اندازه‌گیری، شرایط نامناسب برداشت، خطاهای اپراتوری و شرایط زمین‌شناسی، دارای نوفه هستند. آگاهی از توزیع آماری و مقادیر نوفه به‌دلیل ویژگی‌های خاص مسئله وارون می‌تواند نقش محوری در وارون‌سازی مقاومت‌ویژه الکتریکی ایفا کند. بطوریکه برآورد درستی از مقادیر نوفه، مانع برازش بیش از حد و کمتر از حد داده‌های محاسباتی و داده‌های صحرائی در حین وارون‌سازی می‌شود. در واقع برازش نامناسب (یعنی برازشی که مقدار پارامترχ^2 خیلی بیشتر یا کمتر از یک باشد) منجر به ایجاد بی‌هنجاری‌‌های کاذب یا از دست دادن جزئیات مهم در مدل وارون نهایی می‌شود؛ بنابراین برآورد صحیح از سطح نوفه داده‌های صحرایی از طریق مدل‌های ریاضی و یا تکنیک‌های صحرایی با هدف تخمین مدلی نزدیک به واقعیت زمین ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. در این مقاله برای ارزیابی نقش برآورد سطح نوفه داده‌های صحرایی در خروجی مدل‌های وارون، ماتریس وزنی داده‌ها که متشکل از سط...
       
  • Geophysical surveys for saltwater intrusion assessment using electrical
           resistivity tomography and electromagnetic induction methods

    • Abstract: Saltwater intrusion is as an environmental hazard in coastal lines if not appropriately managed. The over-exploitation, over-population, and climate change have invited and pushed the saltwater landwards and polluted the freshwater aquifers. This research is studies the results of the implemented project at the coast of Saint Andre' located in Koksijde, Belgium, to study this phenomenon through near-surface geophysics. Two geophysical methods, including Electrical Resistivity Tomography (ERT) and Electromagnetic Induction (EMI), were used to identify the saltwater intrusion. The present study aimed to investigate the possibility of saltwater intrusion, its extension and assess the government reclamation attempts to push back the saltwater. In the inversions, the Depth of Investigation Index (
      DOI ) and the topography effect were evaluated. The subsurface conductivity of both methods was compared. The reliability of both methods to identify the saltwater intrusion has been established; however, the ERT survey provided a more comprehensive visualization than the EMI. The saltwater intrusion was found in the first 80 meters of the coastal line with resistivity values of 1.74 to 5 Ohm.m; however, the infiltration of freshwater and the reclamation operation has stopped the further progress salinity into the dunes. Local possibilities of brackish water or clay lenses were identified with 6.25 to 25 Ohm.m resistivity values. The freshwater body was observed at distances between 120 and 220 meters of the ERT line with values between 46 and 136 Ohm.m. The results were correlated with other studies, proving the reliability of the models.
       
  • Long-short rupture boundary of coseismic displacement estimation based on
           30-seconds GNSS observation

    • Abstract: Indonesia is located at the Pacific Ring of Fire and the meeting place of the world's four tectonic plates. This is what that makes Indonesia to have a high tectonic activity and be prone to earthquakes. Currently, early earthquake detection service in Indonesia is based on seismometers network. However, seismometer instruments which observe seismic waveforms might become saturated, and as such may lead to incorrect earthquake magnitude detection at an early stage. Therefore, a new approach is needed to detect earthquake coseismic information. Global Navigation Satellite System (GNSS) is a good instrument to measure surface displacement due to an earthquake. However, previous studies in Indonesia still predominantly used daily solution data. To carry out early detection, it is not possible to use daily solutions. Therefore it is needed to use the data with a higher frequency solution than the daily solution. In this study, we used 30-seconds sampling rate data available from Indonesian Continuously Operating Reference Station (Ina-CORS) and Sumatran GPS Array (SuGAr). We will see how the 30-seconds GNSS data responds to earthquakes to estimate the value of coseismic displacement compared to daily solution data. The estimated value of this coseismic displacement can be used for earthquake early detection.
       
  • Source fault analyses from InSAR data and aftershocks for the Fin doublet
           earthquakes on 14 November 2021 in Hormozgan province, South Iran

    • Abstract: The Fin doublet earthquakes with magnitudes MN 6.2, 6.3 occurred in 2021 November 14 in Hormozgan province in south Iran and was followed by many aftershocks with magnitude range between MN 2.5 to MN 5.0. In this study, first we conducted the InSAR analysis using the satellite data from European Space Agency (ESA) to the Fin doublet earthquakes. The displacement field obtained from interferometric observations in ascending and descending directions, exhibit ~E-W oriented pattern reverse fault. Then, we relocated aftershocks that were recorded between November 14, 2021 and January 14, 2022, by using the double-difference relocation method (hypoDD). The general pattern of relocated aftershocks distribution shows a seismic zone covering an area of approximately 25×17 km2. The cross-sections through aftershock locations show that the dominant depth range of aftershocks is from ~4 to ~23 km. The results show that the focal depths decrease toward the northeastern part of the region and deeper-aftershocks are located in the southwestern part. The interferometric observations and distribution of relocated aftershocks suggest the source fault(s) of the Fin doublet earthquakes strikes along a nearly west–east line and dips toward south-to-southeast.
       
  • Calibration of IASPEI Standard Broad-band Magnitude mB for Iranian Plateau
           Earthquakes

    • Abstract: Iran, located in Alp-Himalayan belt and an active tectonic plate, is annually struck by major earthquakes. Since shallow earthquakes cause considerable loss of lives and property in this region, using any method to decrease the time of magnitude estimation of great earthquakes is very important for making a prompt decision about what to do. To achieve this aim, mB was computed as a rapid estimator for 38 earthquakes with magnitudes greater than 6 which occurred in Iran and adjacent areas (24°-44°N, 42°-66°E) from 1990 to 2018. The magnitudes estimated using calibration function by Bormann and Saul (2007) have a standard error of 0.49 from Mw (in this study). Therefore, mB’s calibration function was modified. As a result, the magnitudes obtained are approximately equal to those of reported Mw (a standard error of 0.18). The calibration function acquired in this study for Iran’s earthquakes was lower than the mB’s global calibration function which obtained by Saul and Bormann (2007). Their difference was nearly one unit at short distances. This difference can be related to the earthquakes located in subduction zones and plates boundaries used by Bormann and Saul (2007) which systemically have lower stress drops than intraplate earthquakes considered here and thus it’s needed to develop improved region-specific calibration functions for mB. However, the difference became smaller at distances greater than 20°. Consequently, this method and new calibration function can be employed to estimate magnitudes as early as possible across Iran plateau.
       
  • بررسی دینامیکی رابطه توفندهای اقیانوس
           اطلس در سال‌های 2017 تا 2019 و مسیر توفان
           اطلس با استفاده از رهیافت انرژی

    • Abstract: توفندهای اقیانوس اطلس با تشدید فعالیت خود به‌عنوان چرخندهای برون‌حاره‌ای، نوسان اطلس شمالی (NAO) و مسیر توفان اطلس را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این پژوهش، مطالعه آماری-دینامیکی رابطه توفندهای اقیانوس اطلس و مسیر توفان اطلس با استفاده از رهیافت انرژی و شاخص NAO است. بدین منظور، ابتدا ضریب همبستگی میان شاخص‌های NAO و انرژی انباشته چرخند (ACE) در ژوئیه تا اکتبر سال‌های 2019-2017 محاسبه شد. سپس با استفاده از داده‌های بازتحلیل JRA-55، میانگین انرژی جنبشی پیچکی (EKE) و جملات مهم آن برای سپتامبر سال‌های فوق محاسبه و ارزیابی شد. نتایج نشان می‌دهد توفندهایی که محدود به نواحی حاره هستند، همبستگی بزرگ‌تر (حدود 95%) و تقریباً ثابتی با NAO دارند، ولی توفندهای دارای مرحله گذار برون‌حاره‌ای از همبستگی کمتری برخوردارند. به‌علاوه، اگرچه تعداد توفندها در دوره 2019-1995 در فاز مثبت NAO حدود 7% بیشتر از فاز منفی آن است، اما تعداد روزهای استقرار فاز منفی NAO در زمان فعالیت توفندها اندکی بیشتر از فاز مثبت می‌باشد. همچنین توفندهایی که فعالیت آنها در فاز مثبت است، تا سواحل شرقی آمریکا کشیده شده و در آنجا تقویت می‌شوند، حال آنکه توفندهایی که فعالیت آنها هم‌زمان با فاز منفی است، در د&#...
       
  • مطالعه موردی تغییرات بارش ناشی از عملیات
           باورسازی ابر در منطقه شمال غرب ایران با
           استفاده از مدل میان‌مقیاس WRF

    • Abstract: در این مقاله اثر بارورسازی ابر در یکی از عملیات‌های صورت گرفته توسط مرکز ملی بارورسازی ابرها در منطقه شمال غرب ایران بر بارش منطقه با استفاده از مدل میان‌مقیاس پیش‌بینی و تحقیقات وضع هوا (WRF) مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور روابط فرایند خردفیزیک بارورسازی ابر پارامتره شد، سپس در طرحوارۀ خردفیزیک موریسون موجود در مدل WRF پیاده-سازی گردید. با شبیه‌سازی بارورسازی ابر توسط این مدل توسعه یافته، مقدار بارش تولید شده بعد از بارورسازی محاسبه شد و با مقدار بارش تخمین زده شده توسط مدل WRF در حالت کنترلی (بدون بارورسازی ابر) مقایسه شد. نتایج نشان داد که عملیات بارورسازی موجب افزایش بارش باران در ایستگاه‌های باران سنجی ارومیه (3%)، تبریز (1%)، اهر (27%)، سراب (7%)، پارس آباد (9%) واقع در منطقه شمال غرب ایران شده است و این در حالی است که در برخی ایستگاه‌ها بارورسازی موجب کاهش بارش 11%، 1%، 10% و 12% ای به ترتیب برای ایستگاه‌های مراغه، تبریز، سهند و خوی دو ساعت پس از بارورسازی می‌شود.
       
  • کاوش چند لایه ای طیفی و تصویری جت های
           کرومسفری و ناحیه انتقالی خورشید بر اساس
           داده های تلسکوپ آیریس

    • Abstract: مشاهدات همزمان از طیف نگار تصویربردار منطقه میانی آیریس(IRIS) ، با درجه تفکیک فضایی کمتر از یک ثانیه کمانی متشکل از طیف های فرا بنفش (UV) و تصاویر (SJI)، این امکان را فراهم می سازد که که دو ناحیه کروموسفر و ناحیه انتقالی خورشید مورد کاوش چند لایه ای قرار گیرد. ما مجموعه ای از جت ها را درطول موج های 2796، 1336 و 1394 آنگسترم ثبت شده است شناسایی و دینامیک آنهارا مورد مطالعه قرار می دهیم. برای رد یابی مسیر این ساختارها و تعیین سرعت ظاهری آنها از روش آنالیز تحول زمانی استفاده می کنیم. نتایج سرعت ظاهری نشان می دهد که این جت ها دارای حرکت های شبه تناوبی با سرعتهای تقریبی 10 الی 110 کیلومتر بر ثانیه هستند. همچنین کاوش طیفی این جت ها رفتار تناوبی را نشان می دهد که با گسترش در بال های آبی و قرمز در سه طول موج به ترتیب به اندازه 65- الی 40 ، 60 - الی 50 و 80 - الی 60 کیلومتربر ثانیه همراه است. گسترش هم زمان در بال های آبی و قرمز طیف می تواند از جریانات رو به بالای دو جهته ای ایجاد شود که از بازترکیب مغناطیسی ناشی شده و توسط امواج با مدهای p ( مدهای فشاری) تقویت می گردد. با توجه به این نتایج ، پیشنهاد می شود که نوسانات در این رویدادها با افزایش در یک طرف بال و هر دو طرف بال طیف، به ترتیب نشانه هایی از ...
       
  • الگوهای گردشی جو و دوره‌های فرین تَر و
           خشک فصل زمستان در جنوب‌شرق ایران

    • Abstract: منطقه فراخشک و خشک جنوب‌شرق ایران، نمونه بارزی از یک منطقه متأثر از رویدادهای فرین اقلیمی به مانند سیل و خشکسالی می-باشد. در این مطالعه، با هدف درک علل و فرایندهای منجر به رخداد دوره‌های تر و خشک فرین زمستانه در منطقه جنوب‌شرق ایران، وردایی‌های زمانی فضایی دوره‌های فرین تر و خشک زمستانه و ارتباط رخداد آن‌ها با گردش جو مقیاس سینوپتیک بررسی شده است. داده‌های شبکه‌ای مقیاس ماهانه از شاخص استاندارد شده بارش- تبخیر و تعرق(spei01) و داده‌های میانگین روزانه میدان‌های ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکالی(hgt500) از داده‌های شبکه‌ای بازکاوی شده NCEP-NCAR به ترتیب برای برای ارزیابی دوره‌های فرین تر و خشک و تیپ‌های گردشی جو زمستانی در یک دوره 55 ساله(2015-1960) استفاده شده است. ارزش‌های خارج از محدود 5/1+ تا 5/1- از شاخص مزبور به ترتیب اساس تعیین دوره‌های تر و خشک فرین لحاظ شده‌اند. با اجرای یک تحلیل مؤلفه مبنا(PCA) با دوران واریماکس بر روی ماتریس همبستگی از حالت تجزیه S داده‌های spei01، سه منطقه فرعی با وردایی اقلیمی مستقل شناسایی گردیدند. سپس، الگوهای گردش جو روزانه مقیاس سینوپتیک به تیپ گردشی(CTs) دوزاده‌گانه بر اساس اجرای تکنیک تحلیل خوشه‌ای غیرسلسله مراتبی k-means به پیروی...
       
  • Spatial Analysis of PM2.5 Concentration over Iraq during the Period
           (2003-2020)

    • Abstract: The particulate matter with a diameter of 2.5 μm (PM2.5) concentration seriously impacts the environment, climate, and human health. PM2.5 emissions are caused by anthropogenic or natural sources and are still a problem worldwide. In this study, monthly, seasonal, and annual spatial distributions of PM2.5 concentrations were analyzed over Iraq for the period (2003 to 2020) by use of the geographic information system technique. The results indicated that the PM2.5 concentration was higher in summer than in winter and autumn. The monthly mean maximum values of PM2.5 occurred during June and July with 8.4 and 8.7 µg/m3 over central and southern regions of Iraq, respectively, while monthly means of minimum values were observed during November over northern and western regions. These results concluded that the magnitude of outdoor PM2.5 concentrations varies among seasons and regions. Also, the annual means of PM2.5 less than the standard maximum permissible limits, and their seasonal means were smaller than this limit at all seasons.
       
  • واکاوی مقایسه‎ای رخدادهای فرین برفی
           ایران با تأکید بر موقعیت تاوه قطبی
           وردسپهری و الگوهای پیوندازدور (NAM, AO, NAO,
           PNA) (نمونه‎های موردی: ماه ژانویه)

    • Abstract: براساس پیچیدگی‏ سازوکارهای سیاره‎ای-مقیاس اثرگذار بر رخدادهای فرین برفی، ضرورت شناخت و بررسی مؤلفه‎های تأثیرگذار بر این سازوکارهای آب‎وهوایی مطرح می‎شود. با توجه ‎به این‌که از یک‌سو، تاوه‌ ‎قطبیِ نیمکره شمالی بر وردش‎پذیری وردسپهر زمستانی اثرگذار و از سوی دیگر، ساختار الگوهای پیوندازدور در وضعیت‌های شدت و ضعف تاوه ‎قطبی وردش‌پذیر است، آشکار کردن وضعیت مؤلفه‌های اشاره شده در ارتباط با الگوهای همدید منجر به رخدادهای فرین برفی در ایران، هدف اصلی در نظر گرفته شد. بدین منظور و براساس معیارهای درنظرگرفته شده، سه دوره از فرین‌ترین رخدادهای برفی ایران در دوره آماری 1951-2016 گزینش شد که هر سه در ماه ژانویه قرار داشتند. سپس، با استفاده از داده‎های شبکه‎ای NCEP-NCAR و ترسیم الگوهای جوی در نرم‌افزار GrADS، وضعیت تاوه قطبی وردسپهری مشخص شد. مقدار و وضعیت نمایه‎‎های پیوندازدور NAM، AO، NAO و PNA نیز مورد واکاوی قرار گرفت. درنهایت، با انجام واکاوی تلفیقی، تأثیر تاوه قطبی و نمایه‎های پیوند ازدور بر شکل‎گیری الگوهای همدید منجر به رخدادهای فرین برفی ایران آشکار شد. براساس نتایج پژوهش، مقادیر مثبت نمایه‌های NAM در «فرین 1988» و AO در «فرین 1972»، به‌ت...
       
  • آنالیز آماری زوایای میل اسپیکول‌ و
           تغییرات ضخامت کروموسفر

    • Abstract: اسپیکول‌ها به‌طور متناوب بالای فوران‌های سطح خورشید در حال افزایش هستند. جت‌های فرابنفش تند نیز بالای لایه‌ها گزارش‌شده‌اند. تغییرات جهت‌گیری اسپیکول در عرض جغرافیایی خورشیدی که احتمالاً انعکاس‌دهنده‌ی فوران‌های فریز شده در خطوط میدان مغناطیسی کرونایی مجاورند، یک پارامتر مهم برای درک خصوصیات دینامیکی آن‌هاست. تعداد زیادی از تصاویر با وضوح بالا از اسپیکول‌‌های لبه در خطوط نشری کلسیم دو بار یونیده در خط H از مأموریت تلسکوپ نوری خورشیدی، سوار بر فضاپیمای هینوده در دسترس قرارگرفته است. بعلاوه، تبدیل هاف برای انجام تحلیل آماری جهت‌گیری اسپیکول در مناطق مختلف اطراف لبه‌ی خورشیدی، از قطب تا استوا، به تصاویر اعمال ‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که در طی کمینه‌ی فعالیت مغناطیسی خورشیدی هرچه از استوا به سمت قطب‌ها پیش می‌رویم، زاویه‌ی میل اسپیکول‌ها کوچک‌تر می‌شود و طول آن‎‌ها بلندتر به نظر می‌رسد. درنتیجه می‌توان گفت که کروموسفر در این حالت نسبت به بیشینه‌ی فعالیت خورشیدی ضخیم‌تر است. درصورتی‌که اسپیکول‌ها در چاله‌های کرونایی قطبی به‌طور قابل توجهی مایل می‌شوند و ضخامت ناحیه‌ی کروموسفر و حتی ناحیه‌ی ‌ا&...
       
  • بررسی توانمندی مدل‌های تجربی براورد
           تابش کلی خورشید به عنوان ورودی سایر
           فرایندهای هیدروکلیمایی

    • Abstract: در این تحقیق کارایی سه دسته مدل تجربی برآورد شدت تابش شامل مدل‌های مبتنی بر ساعات آفتابی، دمای هوا و ابرناکی برای ایستگاه سنندج ارزیابی شد. پس از واسنجی مدل‌ها و استخراج مدل‌های برتر، از مقادیر برآوردشده شدت تابش به‌عنوان متغیر ورودی در مدل‌سازی فرایندهای مختلف استفاده شد و با حالتی که از داده‌های اندازه‌گیری‌شده شدت تابش به‌عنوان متغیر ورودی در مدل‌سازی این فرایندها استفاده شود مقایسه شد. پس از انجام واسنجی مدل‌ها سه مدل انگستروم-پرسکات، بریستو-کمپل و بلک به‌عنوان مدل‌های برتر و نماینده هرکدام از سه دسته مذکور انتخاب شدند. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که تطابق مناسب و قابل قبولی بین مقادیر اندازه‌گیری‌شده شدت تابش و مقادیر برآورد شده آن با به‌کارگیری هر سه مدل وجود دارد به گونه ای که شاخص میانگین قدر مطلق خطا برای این سه مدل به ترتیب برابر با 138/5، 227/1 و 251/3 کیلوژول بر مترمربع بر روز بدست آمد. نتایج همچنین نشان داد که بکارگیری مدل آنگستروم و استفاده از شدت تابش برآوردشده توسط آن به‌عنوان متغیر ورودی همه فرایندهای تابش خالص، تبخیر تعرق مرجع، ذوب برف، دما و رطوبت خاک منجر به حصول نتایج مناسبی خواهد شد و در کلیه فرایندها&...
       
  • بررسی ساختار پلوم پساب یک آب شیرین کن در
           عمقهای مختلف به روش عددی در آب‌های ساحلی
           دریای خزر

    • Abstract: در آب‌شیرین‌کن‌ها، اثرات ناشی از تخلیه آب‌نمک غلیظ بسیار حائز اهمیت است. دفع پساب این تأسیسات، یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر کیفیت آب محیط پذیرنده است. میزان تأثیر بر کیفیت آب محیط دریایی بسته به نوع سیستم نمک‌زدایی و سیستم تخلیه پساب آن متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که در انواع حرارتی، علاوه برافزایش شوری، دمای پساب نیز از دمای محیط پذیرنده بالاتر است اما در روش اسمز معکوس مهم‌ترین مسئله افزایش شوری است. در این پژوهش با توجه به اهمیت تأمین ضوابط سازمان حفاظت محیط‌زیست در مورد تخلیه پساب، چگونگی پخش آلاینده‌ اصلی یعنی شوری (کل املاح آب) موردبررسی قرارگرفته است. یک سؤال مطرح در این زمینه، میزان تأثیرگذاری تخلیه پساب آب‌شور متناسب با عمق محل تخلیه است. لذا در این پژوهش با استفاده از شبیه‌سازی عددی توسط نرم‌افزار مایک سه‌بعدی، اثر محل تخلیه پساب آب‌شیرین‌کن به لحاظ موقعیت عمقی تخلیه و نحوه‌ی انتشار در سواحل جنوب شرقی دریای خزر موردبررسی قرارگرفته و سناریوهای مختلفی مطرح و اجراشده است. نتایج سناریوهای بررسی‌شده نشان می‌دهد که با شرط تأمین ضوابط سازمان حفاظت محیط‌زیست تخلیه پساب در سه عمق بررسی‌شده نزدیک ساحل با تمه...
       
  • مطالعه عددی موردی تغییرات زمانی- مکانی
           غلظت‌های سطحی دی اُکسید نیتروژن و اُزون
           در تهران با استفاده از مدل WRF-Chem

    • Abstract: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی عملکرد مدلِ WRF-Chem در برآورد مقدار ایستگاهی و توزیع مکانی NO2 و O3 در منطقۀ تهران در طی تابستان‌های 1398-1400 انجام شد. در ابتدا، با بررسی داده‌های غلظت ساعتی و روزانه آلاینده‌های NO2 و O3 از مرکز کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران برای ایستگاه‌های سنجش آلودگی، روزهای رخداد بیشینه غلظت O3 در فصل تابستان برای اجرای مدل WRF-Chem انتخاب شدند. در پیکربندی اجرای مدل از سازوکار شیمی RADM2 استفاده شد. برای تولید گسیل‌هایِ شبکه‌بندی شده در دامنۀ شبیه‌سازی از پیش‌پردازشگر گسیلِ PREP-CHEM-SRC استفاده شد. داده‌های گسیل جهانی از داده‌های گسیل RETRO و GOCART و گسیل‌هایِ انسان‌زادِ گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا از جمله CO، NH3، NOx، SO2، NMVOC و CH4، از پایگاه داده EDGAR_HTAP v5.0 اخذ شدند. گسیل‌هایِ اوّلیۀ هواویزهای انسان‌زادِ کربن سیاه، کربن آلی و دی متیل سولفید از پایگاه داده مدلِ GOCART، گسیل‌هایِ زیست‌زاد از مدل MEGAN و گسیل‌های NOx ناشی از آذرخش با استفاده از پارامترسازی بر اساس ارتفاع قلۀ ابر به دست آمده‌اند. نتایج ارزیابیِ پهنۀ NO2 شبیه‌سازی شده و پهنۀ برگرفته از داده‌های ماهواره‌ای OMI نشان داد که با در نظر گرفتن کمی جابه‌جایی مکانی، مدل توانسته میزان بالای آلایندۀ NO2 روی منطقۀ تهران را شبیه‌...
       
  • Magnetotelluric evidence for electrical anisotropy in the Sabalan
           geothermal reservoir, northwestern Iran

    • Abstract: Ignoring electrical anisotropy, if present, results in inaccurate modeling of electromagnetic data and unreliable subsequent interpretation. It’s identification through data analysis procedure, therefore, can lead to selection of correct algorithm for modeling and inversion and ultimately trustworthy interpretation. In this study, part of the magnetotelluric data acquired on Sabalan volcano, located in northwestern Iran, were examined in terms of presence of electrical anisotropy. For this purpose, penetration depths, anisotropy coefficients, phase tensor, induction vectors, and distortion parameters were considered. The results confirm significant signs for anisotropic features in the area in the form of different depths of two polarizations, high anisotropy magnitudes and consistent deviation of the phase tensor main axes and anisotropy directions from the regional trend. This is consistent with the outflow direction indicated by previous studies to the Moil valley and high density of fractures and faults related to setting of hydrothermal reservoirs as the main path of fluid flow.
       
  • معکوس‌سازی خطی دو بعدی داده‌های
           الکترومغناطیس زمینی حوزه فرکانس با چشمه
           مصنوعی در محدوده عدد القاء کوچک

    • Abstract: به منظور بازسازی مقاطع رسانایی الکتریکی زیر سطحی با استفاده از داده‌های ژئوالکترومغناطیس حوزه فرکانس تحت شرایط عدد القاء کوچک، یک الگوریتم مدل‌سازی معکوس تکراری در دو بعدی از طریق رویکرد معادلات انتگرال خطی در محیط برنامه-نویسی MATLAB توسعه داده شده است. الگوریتم حاضر بر اساس یک مدل‌سازی پیشرو خطی دو بعدی بنا نهاده شده است که برای حل این مسئله پیشرو از راه حل عددی به جای شیوه تحلیلی استفاده می‌گردد. از قابلیت‌های این الگوریتم خطی، محاسبه کرنل تنها در یک مرحله و استفاده از آن در تمام تکرارها می‌باشد که باعث افزایش سرعت محاسبات می‌شود. ورودی این فرایند معکوس‌سازی، مقادیر رسانایی الکتریکی ظاهری می‌باشند. برای بهینه‌سازی تابع هدف از شیوه کمترین مربعات وزن داده شده با حضور منظم‌سازی و همچنین اعمال قید، از طریق تابع وزن‌دهی عمقی، استفاده شده است که از شدت عدم یکتایی و ناپایداری آن کاسته شود. در این تحقیق، مقدار اولیه‌‌ی پارمتر منظم‌سازی با استفاده از بیشنه‌ی مقدار ماتریس عملگر پیشرو حاصل و سپس بهینه می‌شود. الگوریتم مذکور قادر به معکوس‌سازی در دو حالت منفرد و توأمان آرایه‌های هم‌صفحه افقی و هم-صفحه قائم می‌باشد. صح&#...
       
  • Markov Chain Monte Carlo Non-linear Geophysical Inversion with an Improved
           Proposal Distribution: Application to Geo-electrical Data

    • Abstract: Geophysical inverse problems seek to provide quantitative information about geophysical characteristics of the Earth’s subsurface for indirectly related data and measurements. It is generally formulated as an ill-posed non-linear optimization problem commonly solved through deterministic gradient-based approaches. Using these methods, despite fast convergence properties, may lead to local minima as well as impend accurate uncertainty analysis. On the contrary, formulating a geophysical inverse problem in a probabilistic framework and solving it by constructing the multi-dimensional posterior probability density (PPD) allow for complete sampling of the parameter space and uncertainty quantification. The PPD is numerically characterized using Markov Chain Monte Carlo (MCMC) approaches. However, the convergence of the MCMC algorithm (i.e. sampling efficiency) toward the target stationary distribution highly depends upon the choice of the proposal distribution. In this paper, we develop an efficient proposal distribution based on perturbing the model parameters through an eigenvalue decomposition of the model covariance matrix in a principal component space. The covariance matrix is retrieved from an initial burn-in sampling, which is itself initiated using a linearized covariance estimate. The proposed strategy is first illustrated for inversion of hydrogeological parameters and then applied to synthetic and real geo-electrical data sets. The numerical experiments demonstrate that the presented proposal distribution takes advantage of the benefits from an accelerated convergence and mixing rate compared to the conventional Gaussian proposal distribution.
       
  • برآورد بخار آب قابل بارش (PWV) با استفاده
           از مدل شبکه عصبی رگرسیون عمومی (GRNN) و
           مقایسه آن با مدل‌های توموگرافی، ECMWF،
           ساستاموینن، GPT3 و ANN

    • Abstract: در این مقاله مقدار بخار آب قابل بارش (PWV) با استفاده از مدل شبکه عصبی رگرسیون عمومی (GRNN) به صورت مکانی-زمانی مدل‌سازی و پیش‌بینی می‌شود. جهت ارزیابی مدل‌های GRNN و ANN، از مشاهدات ایستگاه‌های شبکه شمالغرب ایران و شبکه البرز مرکزی استفاده شده است. در شبکه شمالغرب از مشاهدات 23 ایستگاه GPS در بازه زمانی روزهای 300 الی 314 از سال 2011 (فصل زمستان) استفاده می‌شود. برای شبکه البرز مرکزی مشاهدات 11 ایستگاه در بازه زمانی روزهای 162 الی 176 از سال 2016 (فصل تابستان) بکار گرفته شده است. نتایج حاصل از مدل‌های GRNN و ANN در دو ایستگاه کنترل داخلی، یک ایستگاه کنترل خارجی (خارج از محدوده شبکه GPS مورد مطالعه)، همچنین در ایستگاه رادیوسوند تبریز (N08/38 ، E28/46) و رادیوسوند تهران (N68/35 ، E35/51) با نتایج حاصل از مدل‌های توموگرافی المان‌های حجمی (VBT)، مدل ECMWF، ساستاموینن و GPT3 مقایسه و ارزیابی می‌شوند. پارامترهای آماری جذر خطای مربعی میانگین (RMSE)، خطای نسبی و ضریب همبستگی (R) برای بررسی دقت و صحت مدل‌ها استفاده می‌شوند. نتایج این مقاله نشان می‌دهد که مدل جدید GRNN از دقت و صحت بسیار بالایی در مقایسه با سایر مدل‌های تحلیلی و تجربی تروپوسفر در محدوده شبکه مورد مطالعه برخوردار است. این مدل قابلیت نشان دادن تغییرات زمانی-مکانی ب...
       
  • Modelling thermal convection of Earth mantle with Aspect code

    • Abstract: The study of mantle convection is one of the most important topics in geodynamics. Mantle convection causes the transfer of internal heat to the cold parts of the Earth, and the effects of this heat transfer are observed as the motion of tectonic plates on the Earth's surface. Earthquakes, volcanism, and mountain building at the plate margins result from the movement of tectonic plates. Although the mantle occupies a large volume of the Earth, there are many fundamental questions about mantle composition, rheology, dynamics, and history. Many of these questions remain unanswered due to our indirect observations of the mantle. A major tool to study mantle dynamics is numerically analyzing mantle convection equations. In this work, we used Aspect -short for Advanced Solver for Problems in Earth's Convection- code to simulate mantle convection. The geometric model used in the simulation is a box of 4200 km by 3000 km. Using this code, we investigated the effect of different Rayleigh numbers on controlling mantle convection and creating mantle plumes. Results show that the number of mantle plumes increases with increasing Rayleigh number, and the rising mantle plumes become thinner with the Rayleigh number increasing. Finally, we studied the relationship between the Rayleigh number and the Nusselt number (surface heat flux). We conclude that there is a power-law relation between Rayleigh and Nusselt numbers.
       
  • ارزیابی میزان سهم انسان و اقلیم در بروز
           تغییر رژیم هیدرولوژیکی بصورت قطعی و
           فازی: مطالعه موردی حوضه آبریز گرگانرود
           منتهی به ایستگاه هیدرومتری تمر

    • Abstract: انسان همواره به‌مظور ارتقا رفاه اجتماعی و اقتصادی مداخلات جدی و قابل ملاحظه‌ای در طبیعت انجام داده که مسبب بروز دگرگونی‌هایی در طبیعت شده ‌است. چرخه هیدرولوژی یکی از مهم‌ترین سیستم‌هایی‌است که تاکنون مورد دخالت‌های بسیاری قرار گرفته و به موجب آن، جنبه‌های مختلف رفتار هیدرولوژیک تغییر کرده‌است. یکی از این متغیرهای هیدرولوژیکی، جریان رودخانه‌ است که متغیر مهمی در بیلان آب بشمار می‌رود. فعالیت‌هایی همچون انتشار گازهای گلخانه‌ای که سبب تغییراقلیم و در نهایت تغییر در رژیم رودخانه می‌شوند، به عنوان عامل غیرمستقیم و فعالیت‌هایی همچون احداث سدها، مصرف آب برای فعالیت‌های کشاورزی و تغییر کاربری اراضی که مستقیما از سوی انسان اعمال می‌شوند، به عنوان عامل مستقیم دخالت انسانی شناخته می‌شوند. در این تحقیق تسهیم مشارکت فعالیت‌های مستقیم و غیرمستقیم انسانی در بروز تغییر در نظام طبیعی رفتار رودخانه تمر با استفاده از ریاضیات فازی مورد مطالعه است. به این منظور پس از تعیین نقطه شکست زمانی جریان رودخانه، از مدلسازی هیدرولوژیکی با مدلهای SWAT و شبکه عصبی مصنوعی، به منظور شناخت رابطه بین اقلیم و هیدرولوژی استفاده شد. به د&...
       
  • تعیین مدل سه بعدی سرعت امواج لرزه‌ای در
           زون برخوردی زاگرس

    • Abstract: هدف اصلی این مطالعه، استخراج یک مدل سرعتی پوسته‌ای جدید در کل منطقه زاگرس بر اساس روش توموگرافی محلی (الگوریتم LOTOS) با استفاده از داده‌های موجود در این منطقه می‌باشد. در این پژوهش مدل سه بعدی سرعت امواج حجمی با استفاده از اطلاعات زمان رسید 7783 زمین‌لرزه در بازه زمانی سال 2006 تا سال 2018، ثبت شده در مرکز لرزه‌نگاری کشوری و شبکه لرزه‌نگاری باندپهن ایران ‌ارائه شده است. توزیع مدل‌های سه بعدی سرعتی تخیمین زده شده، همبستگی خوبی را با شرایط تکتونیکی و زمین‌شناسی برخوردار می‌باشد. با توجه به نتایج به دست آمده، آنومالی کم سرعت مشاهده شده در مدل‌های خروجی در پوسته بالایی را می‌توان با توجه به وجود رسوبات کامبرین-میوسن با ضخامت حداقل 10 کیلومتری که در کل پهنه زاگرس گسترده شده‌اند تفسیر نمود. طبق مدل‌های سرعتی به دست آمده در مقاطع عمودی، عمق موهو در ناحیه سنندج-سیرجان به صورت مشخص در مقایسه با منطقه زاگرس افزایش می‌یابد. این افزایش عمق موهو به دلیل فرورانش صفحه عربی به زیر خرد قاره ایران مرکزی که باعث افزایش ضخامت پوسته (پوسته دوتایی) در ناحیه سنندج-سیرجان می‌باشد. با با به کارگیری الگوریتم وارونسازی LOTOS، مدل سرعتی یک بعدی بهینه برای کل ناحی...
       
  • توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی و
           پلاریزاسیون القائی جهت تعیین مرز سنگ
           بستر و رولایه؛ مطالعه موردی سدخاکی شهدای
           ایلام

    • Abstract: مطالعه مرز بین رخساره‌ها و لایه‌ها با دانه بندی نزدیک به هم در یک محیط رسوبی و دارای چین خوردگی‌های بالا از مسائل ژئوفیزیکی چالش‌برنگیز است. توموگرافی الکتریکی (ERT)، به عنوان یکی از موثرترین رهیافت‌های ژئوفیزیکی برای به نقشه در آوردن لایه‌های زیرسطحی بر اساس تباین رسانندگی مواد قلمداد می‌شود. یکی از موارد کاربرد برداشت‌های ژئوفیزیکی تعیین مرز رولایه و سنگ بستر در ساختگاه‌های مهندسی مانند سدهای خاکی است. در این مطالعه، به بررسی کارایی توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی و پلاریزاسیون القائی از طریق برداشت چندین پروفیل موازی با هدف تصویرسازی مرز رولایه و سنگ بستر و تعیین احتمال نشت و فرار آب در تکیه گاه چپ سدخاکی گلال پرداخته می‌شود. با توجه به نتایج بدست آمده از آرایه‌های برداشت شده، بخش‌های شارژپذیر می‌توانند در ارتباط با زون شیلی و نیز آهک‌های مارنی حاوی پیریت باشد. همچنین به دلیل نزدیکی مقادیر شارژپذیری رولایه با دانه بندی در حد رس و سنگ کف آهکی با میان لایه‌های شیلی و مارنی، تغییرات مقاومت ویژه الکتریکی به عنوان عامل اصلی جهت تفکیک لایه‌های زیرسطحی از یکدیگر در نظر گرفته می شود. برای تفسیر بهتر مدل‌های بدست آ...
       
  • درون یابی میدان سرعت مسطحاتی GPS در محدوده
           برخورد مایل صفحات زمین ساختی عربستان -
           اوراسیا با استفاده از توابع گرین

    • Abstract: در این تحقیق داده‌های برداری دو بعدی پراکنده میدان سرعت مسطحاتی GPS با استفاده از توابع گرین مستخرج از قیود ارتجاعی درونیابی میشوند. این روش بر اساس توابع گرین یک جسم کشسان است که تحت تأثیر نیروهای صفحه ای قرار دارد. رویکرد مورد استفاده در این تحقیق وابستگی کشسانی مابین دو مؤلفه درونیابی را در نظر میگیرد. میزان وابستگی را میتوان با تغییر نسبت پواسون تنظیم کرد. هموارسازی با صرفنظر کردن از کوچکترین مقادیر ویژه در ماتریس جواب برای استحکام نیروهای حجمی ناشناخته انجام میشود. منطقه مورد مطالعه محدوده برخورد مایل صفحات زمین ساختی عربستان – اوراسیا است که دارای میدان سرعت GPS با توزیع نامنظم است. از سیستم تصویر مرکاتور برای ایجاد نیم فضا جهت انجام درونیابی استفاده شد. به منظور آموزش و آزمایش داده ها به صورت تصادفی به دو مجموعه آموزشی و آزمایشی تقسیم شدند. فاصله کمانی نقاط شبکه بندی از هم یک دقیقه کمانی در نظر گرفته شد. شبکه بندی با نسبت پواسون نیم جهت درنظرگرفتن وابستگی دو مؤلفه مسطحاتی بردارهای سرعت GPS انجام شد. سرعتهای مسطحاتی GPS در یک شبکه جغرافیایی منظم با فاصله یک دقیقه کمانی درونیابی شدند. داده هایی که دور از نقاط شبکه هستند...
       
  • اثر گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر در تغییرات
           ارتفاع وردایست گرمایی در نیمکره
           شمالی(2020-1979)

    • Abstract: در این مقاله با استفاده از داده‌های دما و فشار وردایست گرمایی و دما در سطوح مختلف فشاری که از بایگانی مرکز ملی پیش بینی محیطی و پژوهش‌های جوی آمریکا گرفته شده است، کمیت بسامد شناوری برانت-وایسالا (N2 )در ترازهای مختلف فشاری محاسبه شد. در ادامه میانگین مداری این کمیت‌ها در سه منطقه کلاهک قطبی، عرض‌های میانی و منطقه حاره بدست آمد و تغییرات ارتفاع وردایست گرمایی در طول دوره رخداد گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر بررسی شد. نتایج نشان داد که در نوزده رخداد گرمایش انتخابی در دوره آماری 2020-1979، گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر سبب ایجاد بی‌هنجاری مثبت میانگین مداری دما و فشار وردایست شده است. از این رو در همه این موارد، گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر از طریق افزایش دمای وردایست و کاهش ارتفاع آن، سبب توسعه پوشن‌سپهر یا کاهش عمق وردسپهر شده است. بعلاوه کاهش ارتفاع وردایست در منطقه کلاهک قطبی، بیشتر از منطقه عرض‌های میانی است. همچنین دیده شد که قبل از گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر، پایداری ایستایی (بی‌هنجاری مثبت میانگین مداری N2) در پوشن‌سپهر افزایش و در هنگام گرمایش کاهش (بی‌‌هنجاری منفی میانگین مداری N2) یافته است. این تغییرات نیز در کلاهک قطبی بیشتر از ...
       
  • ارزیابی عملکرد طرحواره‌های همرفت
           کومه‌ای و لایه مرزی مدل WRF-NMM در
           شبیه‌سازی بارش‌های فرین استان بوشهر در
           دورۀ 2000-2020

    • Abstract: برای استفاده از مدل‌های عددی که دارای انواع پارامترسازی‌های فیزیکی هستند، لازم است تا قبل از اجرا انتخاب صحیحی بین طرحواره‌های مختلف انجام شود. در این تحقیق، عملکرد چندین طرحوارۀ فیزیکی همرفت کومه‌ای و لایه مرزی مدل WRF-NMM برای شبیه‌سازی 12 بارش فرین در استان بوشهر ارزیابی شد. در پیکربندی مدل، سه دامنه با تفکیک‌های 27، 9 و 3 کیلومتر و داده‌های ERA5 برای شرایط اولیه و مرزی ( با 108 اجرا برای انتخاب طرحوارۀ همرفت کومه‌ای مناسب و 72 اجرا برای انتخاب طرحواره لایه مرزی مناسب) انجام شد. برای ارزیابی بارش شبیه‌سازی شده، از دو نوع داده مشاهداتی (1) ثبت شده در نقاط ایستگاهی استان بوشهر و (2) داده‌های بارش ماهوارۀ GPM (محصول IMERG-DL) در نقاط شبکه‌ای استفاده شد. فرایند ارزیابی با کاربست شاخص‌های آماری و به تفکیک زمان بارش‌ها و ایستگاه‌های ساحلی و غیرساحلی انجام شد. عدم پیش‌یبینی بارش رگباری توسط هستۀ NMM موجب فروتخمین شدن بارش در شبیه‌سازی‌ها شد. با این‌حال، از بین 6 طرحوارۀ همرفت کومه‌ایِ KF، BMJ، SAS، oldSAS، NSAS و TiedTKE، طرحوارۀ oldSAS کمترین خطا را تولید کرد. ارزیابی عملکرد طرحواره‌های لایه مرزی MRF، MYJ، QNSE و YSU در برآورد بارش با انتخاب طرحوارۀ همرفت کومه‌ای oldSAS (در دو دامنۀ بزرگ‌تر)، نشان داد که &#...
       
  • اثر الکترون‌های غیرحرارتی و به دام
           افتاده بر روی امواج سالیتونی و آشوب در
           نواحی شتابدار شفق قطبی

    • Abstract: در این مقاله با استفاده از روش اختلال کاهش یافته، انتشار امواج سالیتونی غیرخطی و پدیده آشوب و پایداری آن در نواحی شتابدار شفق قطبی در حضور الکترون‌های با تابع توزیع کایرنز-گورویچ مطالعه ‌شد. با استفاده از دو مدل مختلف، معادلات کورته وگ-دی وری (KdV) و KdV تغییر شکل‌یافته به دست آمده و نشان دادیم که جواب‌های این معادلات به شکل امواج سالیتونی هستند. اثر الکترون‌های غیرحرارتی و به دام افتاده و سرعت موج بر روی این امواج مطالعه شد. نتایج نشان دادند که با افزایش سرعت موج، اندازه دامنه موج سالیتونی افزایش می‌یابد. در ضمن اثر این کمیت‌ها بر روی انرژی کل بررسی شد. با در نظر گرفتن یک عامل شبه‌دوره‌ای، معادلات KdV و KdV تغییر شکل‌یافته مورد بازبینی قرار گرفته و مسئله آشوب و پایداری آن مطالعه شد. نتایج نشان دادند که با افزایش سرعت موج و پارامتر غیرحرارتی و به دام افتاده، نگاشت بازگشتی پوانکاره دچار تغییر شده به طوری که برای برخی حالات سیستم شبه‌پایدار و برای برخی حالات دیگر پایدار است. در نهایت به این نتیجه رسیدیم که نتایج کار اخیر در توافق خوبی با نتایج به دست آمده از ماهواره‌های وایکینگ، فرجا و S3-3 است.
       
  • پس پردازش خروجی مدل WRF به روش کوکریجینگ،
           برای کمیت‌های متوسط روزانه سرعت باد و
           رطوبت نسبی بر روی ایران

    • Abstract: پیش‌بینی‌های متوسط روزانه سرعت باد و رطوبت نسبی در هر مکانی با دقت مناسب، در هواشناسی مهم است. خروجی مدل WRF با خطا همراه‌ست، ازاینرو نیاز به ارتقاء کیفیت پیش‌بینی‌های است. هدف این مطالعه تصحیح خطای پیش‌بینی‌های 24، 48 و 72 ساعته متوسط روزانه سرعت باد ده‌متری و رطوبت نسبی در نقاط شبکه بر روی ایران است. خطای مدل طی دوره آموزش 5 و 14 روزه، برای نقاطی از شبکه که دارای داده مشاهداتی هستند محاسبه شد. این خطاها در نواحی هم‌اقلیم، با استفاده از روش درون‌یابی کوکریجینگ، در سایر نقاط شبکه برآورد شد. بدین ترتیب پیش‌بینی خام مدل برای نقاط فاقد داده مشاهداتی حفظ، و تنها مقادیر برآورده شده خطا بر روی آنها اعمال می‌شود. دوره آماری 15 ماه، از 1/11/2019 الی 1/2/2021 برای 560 ایستگاه مشاهداتی کشور در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد خطای برونداد خام مدل در ماه‌ها، مکان‌ها و نواحی اقلیمی مختلف، توزیع یکنواختی ندارد. به طور متوسط نمره مهارت مدل، برای پیش‌بینی رطوبت نسبی بیشتر از سرعت باد است. به طور کلی RMSE پیش‌بینی‌های سرعت باد و رطوبت نسبی برای کل کشور بعد از تصحیح، به ترتیب 13 و 18 درصد کاهش و نمره مهارت حداکثر تا 160 و 308 درصد افزایش می‌یابد. مدل، سرعت باد را در اکثر مناطق کشور کمتر از...
       
  • تخمین اشباع آب با روش FSVM استفاده از
           نگارهای چاه در یک میدان گازی در جنوب
           ایران

    • Abstract: Water saturation is one of the key petrophysical parameters that mainly affects the accuracy of initial oil estimation related to a hydrocarbon reservoir. Approximation of this parameter is inevitable since it has a high effect on economic development of hydrocarbon reservoirs. In this paper, we approximated a function, using 2 wells with two core data sets belonging to each well, to predict water saturation by means of Support Vector Machine (SVM) algorithm in one of the gas reservoirs in the Persian Gulf. Due to inevitability of noise and outliers in the measured data, SVM modified to Fuzzy SVM (FSVM). For this purpose, a membership function is applied on the points, so each data point receives a membership degree. In this case, each input point is able to contribute to the learning of decision function. In other words, FSVM is able to enhance SVM by devoting less value to noise and outliers, as a result, better models compared to SVM can be produced. In this study, application of SVM for regression purpose (Support Vector Regression) carried out on 8 logs of DT, GR, RHOB, NPHI, LLD, LLS, MSFL, PEF as input with relevant core data belonging to a gas zone. Then, we determined the coefficients based on the comparison between predicted water saturation (using both SVR and fuzzy SVR algorithm) and core data. Our results show that predicted water saturation from fuzzy SVR and SVR are 95% and 71%, respectively (higher for fuzzy SVR than SVR).
       
  • تحلیل تغییرپذیری زمانی ازن‌سطحی
           اندازه‌گیری‌شده در ایستگاه مؤسسه
           ژئوفیزیک دانشگاه تهران

    • Abstract: ازن‌سطحی یک آلاینده ثانویه است که عمدتا از واکنش‌های نورشیمیایی دیگر عناصر در جو تشکیل می‌شود. میدان‌های هواشناختی متعددی نیز در تغییرپذیری و انتقال این آلاینده مؤثر هستند. تمامی این عوامل منجر به تغییرپذیری ازن‌سطحی در مقیاس‌های زمانی متفاوت می‌شود که در این پژوهش سعی شده است با استفاده از تکنیک کلمگرو-زوربنکو (KZ) به بررسی تغییرات آن پرداخته شود. بدین‌منظور، سری‌زمانی ازن‌سطحی اندازه‌گیری‌‌شده در ایستگاه موسسه ژئوفیزیک در چهار سال متفاوت به‌کار گرفته شد. این داده‌ها پس از انجام کنترل کیفی با استفاده از تکنیک KZ به پنج مولفه‌ی طیفی درون‌روزانه، روزانه، همدیدی، فصلی و روند بلندمدت تفکیک شد. در ادامه تغییرات هر یک از این مولفه‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت و از بین آن‌ها موثرترین مولفه در این ایستگاه معرفی شد. نتایج نشان می‌دهد بیش از نیمی از تغییرپذیری ازن‌سطحی ناشی از نوسانات مولفه‌ی روزانه است، درحالیکه مولفه‌ی درون‌روزانه و همدیدی حدود پنج‌ درصد از این تغییرات را تشکیل می‌دهند. اگرچه مولفه‌ی همدیدی مشارکت کمی در تغییرپذیری کل دارد، این مولفه قادر به تشدید تغییرات دیگر مولفه‌ها از جمله مولفه‌ی روزانه اس...
       
  • حل عددی معادلات آب کم عمق دو لایه به روش
           تفکیک مد

    • Abstract: در پژوهش حاضر، برای حل عددی دستگاه معادلات آب کم‌عمق دولایه برحسب متغیرهای فشارورد و کژفشار از روش تفکیک مد با گام‌های زمانی متفاوت استفاده شد. برای گسسته‌سازی مکانی، روش‌های مرتبه دوم مرکزی و فشرده مرتبه چهارم به‌ کار گرفته شدند و برای گسسته‌سازی زمانی در هر دو بخش فشارورد و کژفشار از روش لیپ فراگ به صورت نیمه‌ضمنی به همراه پالایه زمانی روبرت-‌آسلین استفاده شده است. ابتدا مد کژفشار با گام زمانی بزرگ و سپس مد فشارورد با گام- زمانی کوچک‌تر حل شده است تا بتوان مقادیر کژفشار مورد نیاز در مد فشارورد را از مد کژفشار استخراج کرد. برای این منظور در طی یک گام زمانی کژفشار، مقادیر کژفشار ثابت در نظر گرفته شده یا با درون‌یابی زمانی تعیین گردیده‌اند. تحلیل منحنی‌های خطا نشان می‌دهند که درون‌یابی زمانی مقادیر کژفشار برای به‌کارگیری در مد فشارورد می‌تواند به نتایجی بهتر منجر شود و شرایط پایدارتری را فراهم کند. همچنین، می‌توان ناپایداری عددی در گام‌های زمانی کژفشار بزرگ را با افزایش ضریب پالایه زمانی کنترل کرد.
       
  • مشاهده‌ی نوسان‌های بسیار طولانیِ
           پیش‌شراره‌ای ، برای دوازده شراره
           خورشیدی، به عنوان یک نشانه ‌وقوع شراره

    • Abstract: شراره‌های خورشیدی طغیان‌های ناگهانی در آتمسفر خورشید هستند که تابش‌هایی در طول موج‌های رادیویی تا اشعه گاما دارند و با توجه به انرژی‌شان در کلاس‌های مختلف (به ترتیب A, B, C, M, X) طبقه‌بندی می‌شوند. پیش‌بینی زمان وقوع یک شراره و مشخص کردن نوع کلاس آن می‌تواند به کم کردن اثرات مخرب آن بر روی زمین کمک کند. یکی از فرآیندهای پیش از وقوع شراره که می تواند به پیش‌بینی وقوع آن کمک کند نوسانات با دوره تناوب طولانی (VLP) در فاز پیش‌شراره است که نخستین بار توسط تان و همکاران (2016) گزارش شد. ما در این مقاله با استفاده از داده‌های ماهواره GOES، نوزده شراره را به لحاظ وقوع های پیش شراره انتخاب و بررسی کردیم که ۷ شراره در کلاس Cو ۱۲ شراره در کلاس M هستند. از این میان در دوازده مورد از آن‌ها VLPهای منظم را پیش از وقوع شراره مشاهده کردیم که به جز یکی بقیه در کلاس M بودند. دوره تناوبی که برای VLPهای این شراره ها با کمک تبدیل فوریه ی سریع، محاسبه کردیم ۱۴ تا ۳۴.۶ دقیقه است که با نتایجِ تان و همکاران (۲۰۱۶) در توافق است و در ضمن نشان می دهد دوره تناوب VLPها می تواند بیشتر از ۳۰ دقیقه نیز باشد. تعداد پالس های مشاهده شده در هر پیش شراره بین ۳ تا ۷ عدد است. برای هفت شراره ی دیگرِ باقی مانده از م...
       
  • بهبود کیفیت نشانگر پراشندگی برای
           تصویرسازی گسل‌ها با استفاده از تابع
           شباهت محلی اریب در حوزه پس‌برانباشت

    • Abstract: پراش‌ها اطلاعات مفیدی را درباره عارضه‌های زمین‌شناختی زیرسطحی مانند گسل‌ها، ناپیوستگی‌ها، چین خوردگی‌ها و مانند آنها ارائه می‌دهند. در مطالعه گسل‌ها برگشتگی قطبایی موج‌های پراشیده از لبه گسل‌ها یک چالش بزرگ بشمار می‌رود. در دهه‌های اخیر چندین روش‌ در حوزه‌های پیش و پس‌برانباشت برای تعیین ویژگی‌ها و محل پراش‌ها ارائه شده است، ولی بیشتر آنها در مواجهه با برگشتگی قطبایی امواج پراشیده از لبه گسل‌ها، توانایی کافی برای آشکارسازی پراش‌ها را ندارند. روش‌های تابع شباهت و مهاجرت کرشهف بعنوان دو روش مرسوم، بدون در نظر گرفتن برگشتگی قطبایی، برای تصویرسازی پراش‌‌های منتشر‌شده از لبه گسل‌ها دچار مشکل می‌شوند. در این مقاله دو راهکار برای بهبود کیفیت نشانگر پراشندگی معرفی می شود که حضور برگشتگی قطبایی تاثیری در کارآیی آن ندارد. در راهکار ارائه شده برای برطرف کردن مشکل برگشتگی قطبایی، خم برونراند پراش به چند گروه تقسیم و سپس تابع شباهت بصورت محلی برای هر کدام از این گروه‌ها محاسبه می‌شود. تابع شباهتی محلی بکار رفته در این تحقیق، زمان‌سیر امواج پراشیده را از معادله ریشه دوم دوگانه بدست می‌آورد. همچنین روشی برای به...
       
  • بررسی فصلی گرد و خاک در شمال شرق ایران و
           شبیه سازی عددی رخدادهای گرد و خاک فرین با
           مدل WRF-CHEM

    • Abstract: هدف از این پژوهش بررسی فعالیت‌های گردوخاک‌ فصلی و شبیه سازی عددی پدیده‌های گردوخاک‌ فرین در شمال شرق ایران است. برای این منظور داده‌های گردوخاک‌ پایگاه MERRA-2 و داده‌های عمق نوری هواویز الگوریتم ترکیبی DB و DT سنجنده MODIS طی دوره آماری 2018-2004 مورد بررسی قرار گرفتند. برای شبیه‌سازی عددی نمونه‌های منتخب گردوخاک نیز از مدل WRF-CHEM استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشینه فعالیت‌ گردوخاک‌ طی دوره 15 ساله به ترتیب در فصول بهار و تابستان به وقوع می پیوندد. بررسی فصلی مقادیر AOD و غلظت گردوخاک‌ نشان داد که بیابان‌های آرال قوم، قزل‌قوم ، قره‌قوم و قره بغاز به عنوان چشمه‌های اصلی گردوخاک‌ فرامرزی و سرخس به عنوان چشمه داخلی در شمال شرق هستند. چهار طرحواره گردوخاک مدل WRF-Chem آزمایش شد. نتایج نشان از کارایی بالای طرح‌واره GOCART در مدلسازی گردوخاک در شمال‌شرق ایران دارد. یافته های تحقیق نشان داد که مدل قابلیت آشکارسازی تیپ‌های مختلف گردوخاک با منشا و ساختارهای مختلف درهر دو دوره سرد و گرم سال را دارد. نتایج نشان داد که سه رخداد از رخدادهای مورد مطالعه در نتیجه گذر یک موج راسبی برون حاره و عمیق شدن ناوه موج بر روی محدوده ترکمنستان بوقوع پیوسته‌اند. در مقابل، رخداد مربو...
       
  • رهیافت طیفی از منشا و انتشار نوسانات
           مگنتوآکوستیکی در نواحی داخلی و مرزی
           گرانول‌های خورشیدی

    • Abstract: در این مقاله به تحلیل در دو ناحیه‌ی داخلی و مرزی گرانول‌های خورشیدی پرداخته شده است. داده‌های مورد استفاده در این پژوهش داده‌های آیریس (IRIS) است که از تصاویر SJI استفاده شده تا مناطق داخلی و مرزی گرانول‌های خورشیدی ، انتخاب شوند. از داده‌های طیفی Mg II k با دمای ۱۰۰۰۰ درجه کلوین، برای ساختِ پروفایل زمانی شدت در پیک‌های h3 و k3 و h2r و h2v و k2r و k2v و پروفایل شدت دمایی استفاده شده است و با استفاده از تحلیل موجک، مشخصاتِ نوسانی شدت در مناطق داخلی و مرزی گرانول‌های خورشیدی ، بدست می‌آمده است. با بررسی پروفایل‌ شدت در پیک‌های h و k مشخص گردید که رفتار کلی آن‌ها با یکدیگر یکسان می‌باشد و تفاوت در شدت و در نتیجه دمای آن‌ها است. در مورد پروفایل‌های شدت دما، رفتار کلی پیک‌های h و k با یکدیگر یکسانند. با بررسی نتایجِ تحلیل موجک، بنظر می‌رسد که رفتار نوسانی در پیک‌های h و k تقریبا مشابه هستند. با استفاده از نتایجِ تحلیل موجک، دوره نوسانات شدت نقاط روشن در مناطق داخلی و مرزی گرانول‌های خورشیدی، بدست آمده است که با توجه به مقادیر آن‌ها به نظر می‌رسد که نقاط روشن داخلی گرانول‌های خورشیدی منشا فوتوسفریک دارند و نقاط روشن مرزی گرانول‌های خورشیدی دارای منشا کروموسفž...
       
  • Airborne Geophysical Data Interpretation of Nkalagu and Abakaliki regions
           of the lower Benue trough, Nigeria: Implication for Mineral potentiality

    • Abstract: This study was carried out to delineate possible mineralized zones within Nkalagu and Abakaliki by mapping the structural and hydrothermal alteration zones deduced from the available aeromagnetic and aeroradiometric datasets. Magnetic enhancement techniques such as total magnetic intensity (TMI), reduction to the equator (RTE), analytical signal (AS) and center for exploration targeting (CET) were utilized. The Potassium, Thorium, Uranium, ternary image maps and the K/Th ratio map, were produced to aid the interpretation process of alteration areas. The results obtained from the analysis of the airborne magnetic data identified and enhanced the magnetic signatures that reflect the structural features (lineament) of the study area, by revealing the structural trends at the ENE-WSW, NE-SW and WNW-ESE as major trends and NNE-SSW, NW-SE, NNW-SSE as minor trends. The analysis of radiometric data, revealed the concentrations of Thorium (eTh), Uranium (eU) and Potassium (%K) concentrations, which were used for the classification of the rock types present in the area. These classifications identified intrusions of basically igneous rocks such as granite, gabbro, rhyolite, diabase and metamorphic rocks such as quartzite and schist. The areas believed to be hydrothermally altered, aligned NW-SW, NNE-SSW, SE, central potions and NE borders were identified based on the concentration of radioelements, using K/Th ratio and the ternary maps. Hence, the results obtained from the analysis of the two methods mapped geological structures, geological boundaries and alteration areas which could be target areas of possible mineral deposits.
       
  • بررسی پتانسیل لومینسانس تحریک شده با
           اشعه مادون قرمز جهت سن‌یابی سنگ‌های
           واریزه‌ای زمین‌لغزش فتلک

    • Abstract: طی دهه‌ی گذشته روش نوینی جهت سن‌یابی سطوح سنگی با استفاده از سیگنال لومینسانس تحریک شده با اشعه مادون قرمز ارائه شد. این روش بر پایه‌ی نمودار لومینسانس-عمق است که در آن با افزایش مدت زمانی که سنگ در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد عمق نفوذ نور به داخل سنگ افزایش و سیگنال لومینسانس موجود در سنگ کاهش می‌یابد. با استفاده از این رویکرد، سایت‌های مختلفی از جمله در ایتالیا و دانمارک با موفقیت سن‌یابی شده‌اند. لذا در این پژوهش امکان سن‌یابی نمونه‌های سنگی واریزه‌ای ناشی از زمین‌لغزش فتلک به کمک این روش مورد بررسی قرار گرفت. اما متاسفانه نتایج حاصل از نمونه‌ی فتلک منطبق با مدل ارائه شده نبود و تعیین سن انجام نشد. از اینرو نمونه‌های سنگی از سایتی در اسپانیا برداشت شد تا با همان روش‌های آزمایشگاهی که نمونه‌ی فتلک مطالعه شد مورد سن‌یابی قرار گیرند که نتایج با مدل همخوانی داشت. اطلاعات حاصل از این پژوهش نشان داد که مراحل نمونه‌برداری و انجام آزمایشات به طور صحیح انجام شده است و روش به درستی عمل می‌کند اما مشکل اصلی در ذات و حساسیت نمونه‌های برداشت شده از منطقه فتلک جهت تولید لومینسانس است.
       
  • تحلیل الگوی رفتاری پارامترهای مبنایی
           پیش‌لرزه‌ها با هدف پیش‌بینی
           زمین‌لرزه‌های بزرگ در ایران

    • Abstract: تحلیل پارامترهای مبنایی پیش‌لرزه‌ها یکی از کاربردی ترین پژوهش‌‌‌‌های صورت گرفته در خصوص کاهش خطرات ناشی از زمین‌لرزه است. چراکه شناسایی الگوی رفتاری پیش لرزه‌ها می‌تواند، محققان را با شرایط حاکم بر گسل‌های فعال در هر منطقه آشنا نماید؛ ضمن اینکه تحلیل پارامترهای مربوطه، مطالعات در خصوص پیش‌بینی زمین‌لرزه را به شکل هدفمندتری به نتیجه مورد نظر نزدیک خواهد نمود. در مطالعه حاضر شناسایی الگوی رفتاری پیش‌لرزه‌ها در پهنه‌های مختلف زمین‌ساختی در ایران، با هدف پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگتر از 5، به عنوان هدف اصلی درنظر گرفته شد. بر این اساس با استفاده از تحلیل پارامترهای مبنایی پیش‌لرزه‌ها از جمله رابطه بین بزرگی و عمق آنها به بررسی احتمال رخداد زمین‌لرزه‌های بزرگتر از 5 در ایران برای یک دوره 10 ساله( از 1386 تا 1396) پرداخته شده است. نتایج حاصل از این تحقیق حاکی از شباهت مشخص مدل‌های بزرگی‌ عمق پیش‌لرزه‌ها در یک پهنه زمین‌ساختی خاص و تفاوت این مدل‌ها در پهنه‌های مختلف با یکدیگر است که می‌تواند به عنوان یک پیش‌نشانگر مناسب در پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگتر از 5 در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
       
  • وارون سازی داده‎ های مغناطیسی و IP/Res
           برای بررسی ارتباط فضایی بین مدل‎های
           ژئوفیزیکی و کانی ‎سازی در کانسار مس-طلا
           پورفیری دالی جنوبی

    • Abstract: با توجه به نیاز اکتشاف منابع کم عیار نظیر پورفیری‎ها به دلیل کاهش ذخایر کانه‎ های معدنی پرعیار سطحی، امروزه پی‎جویی‎های ژئوفیزیکی مورد توجه بیشتری قرار گرفته‎اند. وجودکانی‎هایی با خودپذیری مغناطیسی و رسانایی الکتریکی بالا در محدوده زون پتاسیک کانسارهای مزبور، استفاده از روش‎های مغناطیس‌سنجی، مقاومت ویژه و پلاریزاسیون القایی را به منظور تخمین عمق و شکل کانسارهای مزبور امکان پذیر می‎سازد. در تحقیق حاضر داده‎های یاد شده در محدوده کانسار پورفیری مس و طلای دالی جنوبی مورد مطالعه مجدد قرار گرفته‎اند تا با انجام پردازش‎ها و مدل‎سازی‎های جدید، نتایج مطالعات قبلی را بهبود بخشیده و ارتباط کانی‎زایی با مدل‎های ژئوفیزیکی جدید مشخص گردد. در این بررسی برای اولین بار با انجام مدل‌سازی وارون سه بعدی داده‌های پردازش‎شده مغناطیس‌سنجی در این منطقه و تحلیل خطای آن، مقاطعی از خودپذیری مغناطیسی در جهت آزیموت گمانه‌های موجود در منطقه به همراه نتایج عیار طلا و مس به دست آمده از آنالیز ژئوشیمیایی گمانه‎ها ارائه شد. همچنین نتایج مدل‌سازی وارون دو بعدی داده‌های مقاومت ویژه و پلاریزاسیون القایی در راستای سه پروف...
       
  • تحلیل دینامیکی و ارزیابی توان جنبشی گسل
           دو چاه، ایران مرکزی

    • Abstract: گسل دوچاه با ظاهری خمیده و با راستای تقریبی خاوری-باختری و شیب حدود 70 درجه به سمت شمال واقع در پایانه شمال باختری گسل قم- زفره، از ساختارهای جالب توجه در ایران مرکزی می‌باشد. تاکنون پژوهش‌های متعددی به‌ویژه از دیدگاه رسوب‌شناسی و دیرینه‌شناسی در منطقه دوچاه صورت گرفته‌است اما کماکان اطلاعات ساختاری از گسل دوچاه واقع در باختر استان قم (کوه‌های یزدان و دوچاه) بسیار اندک است. در این پژوهش با تمرکز بر اطلاعات هندسی وجنبشی گسل دوچاه و پهنه‌ی دگرریخت شده‌ی اطراف آن در سازندهای قم و قرمزفوقانی به تحلیل تنش دیرینه در این محدوده پرداخته شده است که موقعیت محور یبیشینه تراکمی اصلی (σ1) و محور بیشینه کششی اصلی(σ3) به ترتیب برابر با 05 / 030 و 05 / 285 بدست آمد. تحلیل هندسی و جنبشی ساختاری مرتبط با گسل دوچاه و با توجه به آرایش فضایی محورهای اصلی تنش بیانگر فرانهادگی برش چپگرد بر روی برش راستگرد بویژه در قسمتهای باختری منطقه است که دلیل این امر را میتوان به خمیدگی رو به شمال گسل دو چاه و چرخش ورقه خزر (کاسپین) نسبت داد. آرایش خط‌های گذر تنش بیشینه، نشانگر پیروی آن‌ها از رژیم تنشی کلی حاکم بر پوسته ایران است. پتانسیل حرکتی گسل‌ها (Fault Movement Potential) رابطه نزدیکی با و...
       
  • مدل‌سازی آماری میانگین سالانه دما در
           ایستگاه مهرآباد تهران

    • Abstract: با توجّه به اهمیّت پدیده‌ی تغییرات آب‌وهوایی و گرمایش جهانی، آگاهی از رفتار گذشته، حال و آینده‌ی عناصر آب‌وهوایی از اهمیّت شایان توجهّی برخوردار است. در همین راستا، در پژوهش حاضر تلاش می‌شود داده‌های میانگین سالانه‌ی دما در ایستگاه مهرآباد تهران از سال 1330 تا 1394 بررسی شود. بدین منظور و برای شناسای تغییرات زمانی میانگین دمای سالانه، مدل سازی آماری – خانواده‌ی مدل‌های آریما (ARIMA) به کار گرفته شد. برای نیل به این هدف، معنی‌داری آماری مراتب و اجزای مختلف مدل، برای پیش‌بینی وارسی شد. در نهایت دو مدل ARIMA(0,1,1)_{con}، و ARIMA(2,1,0)_{con} به عنوان مدل‌های رقیب انتخاب شدند. معیارهای نهایی نشان دادند که مدلARIMA(0,1,1)_{con} به عنوان مناسب‌ترین مدل برازنده بر دمای سالانه‌ی ایستگاه مهرآباد تهران است. همچنین، آزمون‌های آماری خودهمبستگی، ضریب همبستگی پیرسون، همگنی نرمال استاندارد، وانیومن، انحرافات تجمعی، نقاط عطف، علامت و پورت مانتئو برای وارسی رفتار باقی‌مانده‌های مدل پیش‌بین استفاده شد. علاوه بر این، شیوه‌های ترسیمی برای نرمال بودن باقی‌مانده‌ها، استقلال ، ثابت بودن واریانس بر روی باقی‌مانده‌های مدل ARIMA(0,1,1)_{con}، در راستای بالا بردن اطمینان آماری عدم قطعیّت مدل پ...
       
  • مطالعه تلاطم هوای صاف به کمک نظریه
           عدم‌توازن خودبه‌خودی

    • Abstract: عدم‌توازن و به دنبال آن شکل‌گیری امواج گرانی- لختی به‌عنوان یکی از عوامل شناخته‌شده در وقوع تلاطم هوای صاف (CAT)، در وردسپهر زبرین شناخته می‌شوند. در این پژوهش ابتدا امواج کژفشار با استفاده از مدل WRF به صورت آرمانی در یک کانال با ابعاد 4000، 10000 و 22 کیلومتر به‌ترتیب در راستاهای مداری، نصف‌النهاری و قائم بر روی صفحهf با تفکیک افقی (قائم) برابر با 25 (25/0) کیلومتر برای 15 روز شبیه‌سازی شد. در ادامه، با کاربست روش تجزیه موج-تاوه، بخش نامتوازن شارش تعیین و برای محاسبه دامنه و دامنه بی‌بعد امواج گرانی-لختی مورد استفاده قرار گرفت. سپس مقادیر دامنه بی‌بعد امواج گرانی-لختی، برمبنای نظریه عدم‌توازن خودبه‌خودی لایت‌هیل- فورد، روش ناکس و همکاران (2008) (KMW)‌ نیز محاسبه شد و برای بررسی تلاطم و شدت آن، اتلاف انرژی جنبشی تلاطمی و آهنگ اتلاف پیچکی (EDR) با استفاده از مقادیر هر دو دامنه محاسبه شدند. نتایج توزیع EDR با استفاده از دامنه بی‌بعد روش تجزیه موج-تاوه نشان داد که در تمام محدوده اطراف جریان‌ جتی تلاطم متوسط وجود دارد و بیشینه این مقادیر، در نواحی پایین هسته و خروجی جریان‌ جتی قرار می‌گیرد که منطبق بر محل فعالیت امواج گرانی- لختی و مطالعات پیشین CAT نیز است. همین‌طور &#...
       
  • آنالیز و پیش‌بینی سری‌های زمانی
           پارامترهای دوران زمین با استفاده از روش
           LSHE+ARMA

    • Abstract: شناسایی رفتارهای تناوبی و تصادفی سری‌های زمانی پارامترهای توجیه زمین (EOP)، به‌منظور کاربردهای مختلفی همچون تعیین دقیق مدار ماهواره‌ها، نجوم ژئودزی، ناوبری فضایی و همچنین مطالعه‌ی پدیده‌های ژئوفیزیکی مورد نیاز می‌باشد. روش‌های مختلف آنالیز سری‌های زمانی از دیرباز تا کنون مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق، بررسی و تعیین فرکانس‌های موجود در پارامترهای توجیه زمین، با استفاده از آنالیز هارمونیک کمترین مربعات یک متغیره و چند متغیره‌‌ی سری‌های زمانی IERS 14 C04، از تاریخ اول ژانویه 1980 تا 31 دسامبر سال 2020 صورت گرفته است. با تشکیل مدل تابعی با استفاده از فرکانس‌های تعیین شده، ضرایب مدل تابعی با استفاده از برآوردگر کمترین‌مربعات برآورد شدند. سپس مدل مناسب اتورگرسیو-میانگین متحرک (ARMA)، متناظر با بردار باقیمانده‌های کمترین‌مربعات حاصل از این مدل تابعی تعیین گردید. در نهایت با استفاده از ضرایب برآورد شده‌ی مدل تابعی و مدل ARMA، پارامترهای توجیه زمین برای 20 روز اول سال 2021 پیش‌بینی شدند و دقت روش ارائه شده مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این تحقیق با دو روش یادگیری عمیق مقیاسه گردید و نتایج نشان داد دقت بهتری نسبت به آن‌ها داراست و رفتا...
       
  • طراحی و کاربرد عملی پالایه های رقمی در
           پردازش سیگنال های هواشناسی

    • Abstract: روش های پالایش رقمی برای جداسازی اطلاعات مجزا از سیگنال های پیچیده هواشناسی بسیار موثر هستند. هدف از مطالعه حاضر طراحی پالایه مناسب برای اعمال بر روی سیگنال های هواشناسی دما و بارش به منظور هموارسازی، جداسازی مولفه های بسامدی با اهمیت و حذف نوفه های بسامد بالای بی اهمیت است. طراحی این پالایه ها، هم در حوزه زمان و هم در حوزه بسامد امکان پذیر است که در این تحقیق طراحی و اعمال پالایه در حوزه زمان انجام شده است. نتایج اهمیت انتخاب پالایه ی مناسب در تحلیل محتوای طیفی موجود در سیگنال هواشناسی را نشان می دهد. با پالایش سیگنال خام دما و بارش ماهانه طی دوره آماری 1979 تا 2021 در ایستگاه های تهران و تبریز به مولفه های فصلی، سالانه و بین سالی، ارتباط خطی بین این مولفه ها به طور مجزا توسط ضریب همبستگی پیرسون مورد بررسی قرار گرفته و شباهت ها و تفاوت ها با هم مقایسه شده اند. همچنین پالایه همینگ نسبت به پالایه میانگین متحرک ساده، عملکرد بهتری را در تضعیف نوسان های گیبس در بخش های جانبی پاسخ بسامدی پالایه نشان می دهد. البته انتخاب تعداد وزن بیشتر در طراحی پالایه می تواند در بهبود عملکرد پالایه اثرگذار باشد. این مساله در زمانی که تعداد مولفه های ب...
       
 
JournalTOCs
School of Mathematical and Computer Sciences
Heriot-Watt University
Edinburgh, EH14 4AS, UK
Email: journaltocs@hw.ac.uk
Tel: +00 44 (0)131 4513762
 


Your IP address: 35.175.107.185
 
Home (Search)
API
About JournalTOCs
News (blog, publications)
JournalTOCs on Twitter   JournalTOCs on Facebook

JournalTOCs © 2009-