for Journals by Title or ISSN
for Articles by Keywords
help
Journal Cover
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi
Number of Followers: 0  

  This is an Open Access Journal Open Access journal
ISSN (Print) 1303-9199
Published by DergiPark Homepage  [118 journals]
  • BİR RÂVİ/RİVAYET TENKİDİ İLKESİNİN SERÜVENİ: SADECE MÜFESSER
           CERH KABUL EDİLİR

    • Authors: Halil İbrahim Turhan
      Abstract: İsnâd analizleri büyük ölçüde râvî eleştirileri üzerinden yapılmış ve bu durum iseCerh-ta‘dîl İlminin ehemmiyetini artırdığı gibi ricâl tenkitlerinin belirlenen ilkeleregöre değerlendirilmesini de gerektirmiştir. Bazı fıkıh ve hadis usûlü âlimleritarafından konulan prensipler arasında “kabul edilebilmesi için cerhin nedenininaçıklanması zorunludur” kaidesi yer almaktadır. Bu çalışma hicrî dördüncü asırdafıkıh usûlü eserlerinde tartışılmaya başlanan bu ilkenin hadis usûlü eserlerinegeçiş serüvenini, arka planını, böyle bir kâidenin ricâl tenkit alanında oluşturabileceksorunlara karşı geliştirilen yaklaşımı neden sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirmeyihedeflemektedir. Buna göre hadis usulü eserlerine Hatîb el-Bağdâdî’yle (ö. 463/1071) birlikte giren bu ilkenin esasında şâhitlerin tezkiyesikonusuyla oldukça irtibatlı olduğu, hicrî ilk üç asırdaki bazı muhaddislerin bugörüşte olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Ricâl tenkit eserlerindekiyaygın uygulamayla sorun oluşturacak bir şekilde bu ilkenin hadisusûlünde kabulünün ise İbnü’s-Salâh’la (ö. 643/1245) birlikte gerçekleştiği görülmüştür.Fıkıh ve fıkıh usûlü alanında beşinci asırda kabul edilen bu yaklaşımcerh-ta‘dîl eserlerindeki mübhem cerhleri tamamen kullanışsız hâle getirmemesiiçin tevakkuf fikri yine bu dönemde gündeme gelse de herkes tarafından kabuledilmemiştir. Tevakkuf fikrinin muhtemelen şâhitlikle ilgili yaklaşımdan esinlenerekkabulü ise yine İbnü’s-Salâh tarafından gerçekleşmiştir.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • GÜLÜN YARATILIŞI VE HZ. PEYGAMBER’LE İLİŞKİSİ ÖZELİNDE UYDURMA
           RİVAYET ALGISI

    • Authors: Sabri Çap
      Abstract: Bazı uydurma rivayetlerde gülün veya kırmızı gülün Hz. Peygamber’in terindenyaratıldığı, Resûl-i Ekrem’in kokusunu koklamak isteyenlern gül koklamaları gerektiğive gül koklayınca Resûlullah’a salavât getirmeyenlerin ise onu üzmüş olacaklarıbildirilmiştir. Bu rivayetlerin bir kısmı Şiî kaynaklarda da yer almıştır.Sünnî ve Şiî kaynaklarda gül dışında diğer bazı çiçekler hakkında da müşterekveya benzer uydurma rivayetler mevcuttur. Bununla birlikte gülle irtibat kurulmaksızınResûlullah’ın teri ve kokusundan bahseden birçok sahih hadis bulunmaktadır.Diğer taraftan tasavvuf, edebiyat ve sanatta yaygın olarak Resûl-i Ekremgüle veya gül Hz. Peygamber’e benzetilmiş ve bu hususta çok sayıda eser kalemealınmıştır. Toplumda gül, Resûlullah’ın sembolü olarak görülmektedir. Bumakalede, Sünnî ve Şiî kaynaklardaki konuyla ilgili mevzû hadisler, bunları uydurankişiler ve bu rivayetlerin uydurulma sebepleri araştırılacaktır.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • KELÂM İLMİNDE HABER-İ VÂHİDİN BİLGİ VE DELİL DEĞERİ

    • Authors: Rıza Korkmazgöz
      Abstract: İtikatta haber-i vâhidin bilgi ve delil değeri ilk dönemlerden itibaren tartışılan vegüncelliğini hala koruyan temel tartışma alanlarından birisidir. Bu çerçevede haber,bilgi değeri açısından mütevatir ve âhâd olarak ikiye taksim edilmiş; birincisitemel îtikâdî meselelerde kesin delil kabul edilirken, ikincisi aynı değerde görülmemiştir.Bununla birlikte bir teori-pratik uyuşmazlığı da söz konusudur. Diğerbir ifadeyle bir kısım âhâd haberlerin bazı itikadi meselelerde delil olarakkullanıldığı görülmektedir. Biz bu makalede, öncelikle, problemi tartışan taraflarıve iddialarını ele aldık; sonrasında, yeni bir perspektifle konunun tekrar tartışılmasınıteklif ettik. Bu bağlamda iç ve dış bir takım şart ve karinelerle desteklenmişhaber-i vâhidin nazari bilgi ifade edeceğini ve dolayısıyla itikadi konularınte’yid ve detaylandırılmasında delil olabileceğini ortaya koymaya çalıştık.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • KELÂM İLMİNDE MÜTEVÂTİR HABERİN BİLGİ VE DELİL DEĞERİ

    • Authors: Mustafa Selim Yavuz
      Abstract: Mütevâtir haber, kelâm ilminde dinin temellerinin, özellikle de Hz. Muhammed’inpeygamberliğinin ispatlanmasında önemli işleve sahip bir kavram olarakkullanılmıştır. Bu kavramı, İmam Mâturîdî haber üst başlığı altında ele alarakbilgi teorisinin önemli bir parçası haline getirmiştir. Sonraki süreçte bu kavram,kelâm bilgi teorisinin vazgeçilmez bir başlığı olmuştur. İmam Mâturîdî’nin bubağlamda yaptığı en büyük açılım, mütevâtir haberi, haber-i resûlün ispatlanmasındaaslî bir araç olarak kullanmasıdır. Kendisinden sonra gelen Mâturîdî âlimlerde haberdeki doğruluk niteliğini ön plana çıkararak dinin temellerinin kesinve net bir bilgiye dayanması gerektiğini vurgulamaya çalışmışlardır. Bu makaledeyukarıda çerçevesi çizilen haber-i mütevâtir kavramının anlam serüvenininkelâm ilminde nasıl ele alındığının genel hatlarıyla ortaya konulması hedeflenmiştir.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • FAKİHLERE GÖRE RİVAYETİN KAPSAMI VE İSLAM
           HUKUKUNA ETKİLERİ

    • Authors: Şevket Pekdemir
      Abstract: İslam hukukunda rivayet denildiğinde akla ilk gelen Hz. Peygamberin söz, fiil veuygulamaları olsa da kapsam olarak daha birçok farklı anlamda kullanılmıştır.Sahabe, tabiun ve tebeu’t-tabiun ile bazı yöneticilerin fetva ve uygulamaları darivayetin konusu içinde değerlendirilmiş özellikle müçtehit imamlarla birlikte rivayetfıkhi malzeme niteliğinde delil olarak kullanılmaya başlanmıştır.Rivayetsiz bir fıkıh tasavvur edilemez. Doğuşundan günümüze kadar geçen tarihisüreçte fıkhın her aşamasında rivayet belirleyici rol oynamıştır. Öncelikle Hz.Peygamberden nakledilen rivayetlerle fıkıh ve usul teşekkül etmiş, teşriî delillerve külli kaidelerin temelleri atılmıştır. Sahabe ve tabiundan nakledilen rivayetlerleİslam hukuku desteklenerek geliştirilmiş tebeu’t-tabiun döneminde ise rivayetlersistemleştirilerek aile hukuku, ticaret hukuku, ceza hukuku, borçlar hukukuve miras hukuku gibi fıkhın alt dalları oluşturulmuştur. Gerek sözlü gerekseyazılı rivayetle fıkıh sonraki nesillere aktarılarak İslam hukuk mirası korunmuştur.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • SIHHAT VE DELÂLET AÇISINDAN RÂVİNİN RİVAYETİNE MUHALİF AMELİ

    • Authors: bekir özüdoğru
      Abstract: İslamî literatürde rivayet, önemini Hz. Peygamber ile olan bağından alır. Ancakrivayetin varlık sahnesinde kalabilmesi, Hz. Peygamber ile olan ilişkisi kadarrâviler tarafından nakledilmeye değer görülmesine bağlıdır. Bu nedenle rivayetlerinsıhhati genelde râviler üzerinden yapılır. Bu önemine binâen fıkıh usûlüeserlerinde râvinin rivayetine muhalif ameli üzerinde durulur ve şayet râvi rivayetinemuhalif amel etmişse delil olan rivayeti mi yoksa ameli mi olduğu tartışılır.Bu çalışma Hanefî kaynaklar özelinde genelde sahabî râvi üzerinde tartışılan“râvinin rivayetine muhalif ameli” konusunu farklı yönleriyle ele alacak ve rivayetinsıhhatini araştıran muhaddislere “râvinin muhalif ameli rivayeti hakkındane söyler'” sorusuna odaklanacaktır.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • RİVAYETLERİN SÜBÛTUNU TESPİTTE ANLAMANIN
           ETKİSİ

    • Authors: salih kesgin
      Abstract: Hadis ilminin iki temel amacından birisi olarak zikredebileceğimiz bir hadisinHz. Peygamber’e ait olup olmadığının tespiti farklı anlamaların ve ictihadiliğintezahür ettiği bir alandır. Çalışmamızda bu durum, müelliflerin metin karşısındakiduruşları dikkate alınarak tartışılmaya çalışılmıştır. Çalışmada anlayanınfarklı metinlere referansla rivayetin sıhhatine dair karara ulaşması “metinlerarasıokuma” olarak vasıflandırılırken, metnin kendi içyapısına bağlı olarak rivayetinsıhhatine ilişkin bir karar vermesi de “metin-içi okuma” olarak tavsif edilmiştir.Kişinin kendi zihin dünyasının rivayetin sıhhatinin tespitindeki etkisi ise“metin-üstü/dışı okuma” olarak sınıflandırılmıştır. Bu makale, bu üç temel yaklaşımbağlamında anlayanın rivayet karşısındaki tutumunun ve ona yaklaşım tarzınıntespit sürecindeki etkisini örneklerle tartışmayı; öznellik ve nesnellik bağlamındahadis rivayetlerinin sıhhatinin tespitinde anlayanın rolünü ele almayıamaçlamaktadır.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • ŞİA’DA RİVAYET OLGUSUNU ŞEKİLLENDİREN
           TEMEL UNSURLAR

    • Authors: bekir Kuzudişli
      Abstract: Şia’nın Ehl-i Sünnet’ten ve diğer muhalif gruplardan ayrı olmasını sağlayan birinciletken, üzerine mezheplerini bina ettikleri müstakil hadis ve tarih malzemesine/bilgisine sahip olmalarıdır. Şia’daki hadis rivayeti bir yandan, kendileriniEhl-i Sünnet’ten ayıran önemli unsurlardan biri olan imamet fikrini güçlü bir şekildevurgularken diğer yandan neredeyse tamamen masum imamlar yoluyla gelenrivayetler üzerine kurulmasıyla ön plana çıkar. Masum imam merkezli hadisrivayetinin bu özellikleri, ilk önce küçük gaybet daha sonra ise büyük gaybetletamamen sona ermiştir. Zira bir yandan hadisleri masumdan alma avantajı geçerliliğiniyitirirken diğer taraftan nakledilen hadislerin güvenirliliği meselesi ortayaçıkmıştır. Bu sebepten erken dönemde Şia nezdinde rakiplerine karşı önemlibir psikolojik üstünlük sağlayan bu durumun önce çocuk imamlar meselesiylesonrasında ise küçük ve büyük gaybetle Şia için aşılması gereken büyük bir sorunadönüştüğü gözlemlenmektedir.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • TEFSİR İLMİNDE RİVAYET ALGISI

    • Authors: Ali Karataş
      Abstract: İslâm ilimlerinde, her ilmin rivayetlere bakışı aynı değildir. Hadis, rivayetlerinisnadlı olarak nakledilmesini önceler ve buradan hareketle sahih ve uydurmaolanını tespit etmek ister. Tefsir ise rivayetleri tahkik ve tenkit noktasında Hadiskadar titiz davranmaz. Bu sebeple müfessirler, birçok rivayeti tefsirlerinde zikrederler.Hadisciliği ön plan çıkan müfessirler de tefsir amaçlı zikrettikleri haberlerinsıhhati ve isnadlı zikredilmesi noktasında diğer haberlerdeki gibi daha dikkatlidavranmazlar. Bu, onların tefsir rivayetlerine karşı farklı bir bakış açısına sahipolduğunu göstermektedir. Tefsir rivayetleri, sadece merfu, mevkuf ve maktu haberlerdenoluşmaz; aksine, ayetlerin anlamını tespit etmeye yardımcı olan hertürlü bilgiyi aktaran nakillerden teşekkül etmektedir. Bu, tefsirde rivayetin bilinenmanada rivayetten farklı anlaşılması gerektiğini bizlere ifade etmektedir. Bunoktalar dikkate alınarak, bu makalede, genel olarak rivayetten ne anlaşıldığı verivayetin işlevi üzerinde durulacak. Temel sorun olarak da Tefsir’de rivayetin mahiyeti ve tefsir rivayetlerine bakış tartışılacaktır.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
  • HADİS RİVAYETİ ÜZERİNE FELSEFİ NOTLAR

    • Authors: Burhanettin Tatar
      Abstract: Bu yazımızda genel bir rivayet felsefesinin oluşumu için ele alınması gereken birsoruya odaklanacağız: Hadis rivayeti ne tür bir fenomendir' Bu fenomen içindeyer alan temel unsurlar nelerdir' Bu sorular karşısında ileri süreceğimiz temeltezimiz şudur: Hadis rivayeti, asla geçmişe ait bir şeyin olduğu gibi günümüzeerişmesi ya da getirilmesi değildir. Aksine hadis rivayeti geçmişin dönüşerek vemevcut anı dönüştürerek günümüze gelmesi durumudur.
      PubDate: Thu, 31 May 2018 00:00:00 +030
       
 
 
JournalTOCs
School of Mathematical and Computer Sciences
Heriot-Watt University
Edinburgh, EH14 4AS, UK
Email: journaltocs@hw.ac.uk
Tel: +00 44 (0)131 4513762
Fax: +00 44 (0)131 4513327
 
Home (Search)
Subjects A-Z
Publishers A-Z
Customise
APIs
Your IP address: 54.224.56.126
 
About JournalTOCs
API
Help
News (blog, publications)
JournalTOCs on Twitter   JournalTOCs on Facebook

JournalTOCs © 2009-